Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 62
Devanagari script
निस्पन्दश्चाभवद्देवो मूर्च्छायुक्तो महेश्वरः । मूर्च्छापन्नं तु तं ज्ञात्वा चिन्तयामास दानवः
Transliteration
nispandaścābhavaddevo mūrcchāyukto maheśvaraḥ | mūrcchāpannaṃ tu taṃ jñātvā cintayāmāsa dānavaḥ
Translation
مہیشور دیو بے حرکت ہو گیا، غشی نے اسے ڈھانپ لیا۔ اسے بے ہوش جان کر دانَو دل ہی دل میں غور کرنے لگا۔
Word by Word
निस्पन्दःmotionless, still
निस्पन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिस्पन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मूर्च्छा-युक्तःafflicted with fainting
मूर्च्छा-युक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमूर्च्छा (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त; √युज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (मूर्च्छया युक्तः)
महेश्वरःMaheshvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (महान् ईश्वरः)
मूर्च्छा-आपन्नम्one who had fallen into a faint
मूर्च्छा-आपन्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमूर्च्छा (प्रातिपदिक) + आपन्न (कृदन्त; √आप्/आप्नोति धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्वितीया-तत्पुरुषः (मूर्च्छाम् आपन्नम्)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
ज्ञात्वाhaving known/realized
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
चिन्तयामासpondered, thought
चिन्तयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; परिप्रयोगः (periphrastic perfect)
दानवःthe demon
दानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
Speaker
Mārkaṇḍeya
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kailāsa (contextual)
Type: peak
Visual Art Cues
Scene: Śiva lies motionless in a faint; the daitya stands nearby, suddenly sobered, contemplating the consequence of his act amid a dim, otherworldly setting.
Characters & Entities
M
Maheśvara (Śiva)D
Dānava (Andhaka implied)FAQs
The Purāṇas portray divine līlā where apparent vulnerability heightens the moral drama and leads the antagonist toward reflection and consequence.
No tīrtha is directly mentioned in this verse; it is part of the Revā Khaṇḍa narrative arc.
None.