Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44
Devanagari script
रथं देवमयं कृत्वा तमारूढो जगद्गुरुः । निर्ययौ दानवो यत्र कोपाविष्टो महेश्वरः
Transliteration
rathaṃ devamayaṃ kṛtvā tamārūḍho jagadguruḥ | niryayau dānavo yatra kopāviṣṭo maheśvaraḥ
Translation
یوں دیومَی رتھ تیار کر کے جگت-گرو اس پر سوار ہوئے۔ پھر غضب سے بھرے مہیشور وہاں روانہ ہوئے جہاں دانَو تھا۔
Word by Word
रथम्chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवमयम्divine-made, consisting of gods/divinity
देवमयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदेव (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां मयः = made of/consisting of divine [substance])
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial to action/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/absolutive), पूर्वकाल (having done)
तम्that (chariot)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आरूढःmounted
आरूढः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ-रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past active sense/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (having mounted)
जगत्-गुरुःthe teacher of the world
जगत्-गुरुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः गुरुः)
निर्ययौwent out, set forth
निर्ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
दानवःthe demon
दानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb of place)
कोप-आविष्टःseized by anger
कोप-आविष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + आ-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषार्थ (कोपेन आविष्टः = possessed by anger)
महेश्वरःMaheshvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: Śiva, the World-Teacher, mounts the now-divine chariot; his face fierce with controlled wrath, setting out toward the Dānava’s location—an unstoppable departure scene.
Characters & Entities
M
Mahēśvara (Śiva)D
Dānava (Andhaka)FAQs
The Divine acts decisively to restrain destructive forces—wrath here is dharmic, aimed at restoring cosmic balance.
No specific tīrtha is directly praised in this verse.
None; it narrates Shiva’s departure to confront the enemy.