Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

Devanagari script

केचिद्देवाः स्थिताश्चक्रे केचित्तुण्डाग्रपार्श्वयोः । केचिन्नाभ्यां स्थिता देवाः केचिद्धुर्येषु संस्थिताः

Transliteration

keciddevāḥ sthitāścakre kecittuṇḍāgrapārśvayoḥ | kecinnābhyāṃ sthitā devāḥ keciddhuryeṣu saṃsthitāḥ

Translation

کچھ دیوتا پہیے پر جا کھڑے ہوئے، کچھ اگلے حصے اور اطراف میں؛ کچھ دیوتا نابی (ہب) پر ٹھہرے، اور کچھ جوا (یوک) پر قائم ہوئے۔

Word by Word

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम (‘some’)

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• स्थिताः: stood/posted
• स्थिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• चक्रे: in the wheel
• चक्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तुण्डाग्रपार्श्वयोः: at the two sides of the beak’s tip
• तुण्डाग्रपार्श्वयोः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तुण्डाग्रपार्श्व (प्रातिपदिक; तुण्ड + अग्र + पार्श्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), द्विवचन (dual)

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नाभ्याम्: at the two hubs/centers
• नाभ्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया/पञ्चमी-विभक्ति, द्विवचन; अत्र अधिकरणार्थे (in sense ‘at/near the two hubs/navels’)

• स्थिताः: stood
• स्थिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• धुर्येषु: on the yokes/shafts
• धुर्येषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धुर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन

• संस्थिताः: were stationed
• संस्थिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Visual Art Cues

Scene: A detailed tableau of deployment: gods stand on the wheels, at the front and sides, at the hub, and upon the yoke—each station guarded, turning the chariot into a living divine mechanism.

Characters & Entities

• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The cosmos supports the divine mission—each power has its appointed place in the protection of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly mentioned; the verse is a descriptive passage within Revā Khaṇḍa’s narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a structural description of the divine chariot and the gods’ placements.