Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 33

Devanagari script

धूनिते तत्र शिखरे कम्पितं भुवनत्रयम् । निपेतुः शिखराग्राणि कम्पमानान्यनेकशः

Transliteration

dhūnite tatra śikhare kampitaṃ bhuvanatrayam | nipetuḥ śikharāgrāṇi kampamānānyanekaśaḥ

Translation

جب وہاں اس چوٹی کو ہلایا گیا تو تینوں جہان لرز اٹھے۔ بہت سی چٹانی چوٹیاں سخت کپکپاتی ہوئی کثرت سے ٹوٹ کر گر پڑیں۔

Word by Word

• धूनिते: when (it was) shaken
• धूनिते: Adhikarana (Locative absolute)
• Type: Verb
• Root: धुन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; लोकेटिव-अब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्धः): "(when) shaken"

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• शिखरे: on the peak
• शिखरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• कम्पितम्: was shaken
• कम्पितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कम्प् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate)

• भुवनत्रयम्: the three worlds
• भुवनत्रयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि भुवनानि)

• निपेतुः: fell down
• निपेतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• शिखराग्राणि: the tips of peaks
• शिखराग्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिखर (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शिखरस्य अग्राणि)

• कम्पमानानि: trembling
• कम्पमानानि: Karta (Qualifier)
• Type: Verb
• Root: कम्प् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्

• अनेकशः: in many (places)/numerously
• अनेकशः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अनेकशः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/परिमाणवाचक क्रियाविशेषण (in many ways/many times)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice; likely Sūta in transmission)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: King (mahīpate)

Visual Art Cues

Scene: The shaken Kailāsa sends shockwaves through the cosmos; the three worlds tremble as jagged crags break off and tumble, clouds and snow swirling in violent arcs.

Characters & Entities

• Bhuvana-traya (three worlds)
• Kailāsa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A disturbance at a divine center reverberates through creation; sacred space is linked to cosmic balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kailāsa is implied as the cosmic pivot whose shaking affects all realms.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the cosmic impact of shaking the sacred mountain.