Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ततो जयप्रदान् सर्वानितश्चेतश्च धावतः । हृच्छोभां च प्रकुर्वाणान् वै जयन्तीभिरुच्चकैः

Transliteration

tato jayapradān sarvānitaścetaśca dhāvataḥ | hṛcchobhāṃ ca prakurvāṇān vai jayantībhiruccakaiḥ

Translation

پھر اس نے سب کو اِدھر اُدھر دوڑتے دیکھا، فتح و نصرت کے نعرے بلند کرتے ہوئے؛ بلند آواز ‘جے جے’ کی گونج سے دل میں سرور و شادمانی کی لہر اٹھا رہے تھے۔

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपपद-क्रियाविशेषण (adverb of sequence)

• जयप्रदान्: granting victory
• जयप्रदान्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: जय + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; समासः—जयस्य प्रदाः (षष्ठी-तत्पुरुष); विशेषणम् (सर्वान्)

• सर्वान्: all (of them)
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; (जनान्/लोकान् इत्यर्थे)

• इतश्च: from here/this way, and
• इतश्च: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: इतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; दिशावाचक/स्थानवाचक क्रियाविशेषण; च = समुच्चय (conjunction)

• चेतश्च: hither and thither (lit. here and there)
• चेतश्च: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; च = समुच्चय; (इतश्चेतश्च = इतः च इतः च, इति द्विरुक्त्यर्थः)

• धावतः: running
• धावतः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: √धाव् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle)

• हृच्छोभाम्: heart-delight/joy
• हृच्छोभाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हृत्/हृद् + शोभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—हृदः शोभा (षष्ठी-तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• प्रकुर्वाणान्: making/producing
• प्रकुर्वाणान्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √कृ (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (ātmanepada present participle)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक/पदार्थ-निपात (emphatic particle)

• जयन्तीभिः: with victory-cries/cheers
• जयन्तीभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: जयन्ती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; (जयन्ती = जयघोष/विजयध्वनि इत्यर्थे)

• उच्चकैः: aloud, loudly
• उच्चकैः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: उच्चकैः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Crowds moving briskly in courtyards and streets, arms raised, mouths open in ‘jaya’ cries; banners overhead; central figure as focus of acclaim.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Andhaka (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Collective speech and sound shape communal mood; Purāṇic culture treats auspicious utterance (maṅgala-śabda) as spiritually consequential.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified; the verse depicts celebration in a city within the Revā Khaṇḍa storyline.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is prescribed; it describes victory acclamations.