Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

प्राविशद्भवने दिव्ये काञ्चने रुक्ममालिनि । अपश्यत्स सुतान् भार्याममात्यान् दासभृत्यकान्

prāviśadbhavane divye kāñcane rukmamālini | apaśyatsa sutān bhāryāmamātyān dāsabhṛtyakān

وہ دیویہ بھون میں داخل ہوا—سونے کا شاندار محل جو زرّیں زیورات کی مالاؤں سے آراستہ تھا؛ وہاں اس نے اپنے بیٹوں، اپنی بیوی، اپنے وزیروں اور اپنے خادموں و ملازموں کو دیکھا۔

प्राविशत्entered
प्राविशत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
भवनेin the house/palace
भवने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
दिव्येdivine
दिव्ये:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (भवने)
काञ्चनेgolden
काञ्चने:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (भवने)
रुक्ममालिनिadorned with golden garlands/ornaments
रुक्ममालिनि:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootरुक्म + मालिन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—रुक्मस्य मालिनि (षष्ठी-तत्पुरुष); विशेषणम् (भवने)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअप + √दृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
सुतान्sons
सुतान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
भार्याम्wife
भार्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अमात्यान्ministers
अमात्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअमात्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
दासभृत्यकान्servants and attendants
दासभृत्यकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदास + भृत्यक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; समासः—दासाश्च भृत्यकाः च (इतरेतर-द्वन्द्व)

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Interior of a golden mansion: pillars, gold garlands, a dignified figure entering; family members and ministers assembled; attendants in orderly rows.

M
Mārkaṇḍeya
A
Andhaka (contextual)

FAQs

The Purāṇas often contrast household splendor with the higher aim of dharma—showing how power and family ties shape (and can bind) a ruler’s choices.

None; the verse is domestic narrative within the Revā Khaṇḍa context.

None.