Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 32

न व्यश्राम्यत तच्चित्तं दृष्ट्वा चाप्सरसस्तदा । शचीं प्रति मनस्तस्य सकाममभवन्नृप

na vyaśrāmyata taccittaṃ dṛṣṭvā cāpsarasastadā | śacīṃ prati manastasya sakāmamabhavannṛpa

اے بادشاہ! اُس وقت اپسراؤں کو دیکھ کر اُس کا دل ذرّہ بھر بھی قرار نہ پایا؛ اور خواہش کے ساتھ اُس کا ذہن شچی کی طرف مائل ہو گیا۔

nanot
na:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
vyaśrāmyatarested/ceased
vyaśrāmyata:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√śram (श्रम् धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); आत्मनेपद
tat-cittamhis mind
tat-cittam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद्) + citta (चित्त प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (1st case), एकवचन (singular)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (दृश् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (च अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
apsarasaḥthe apsarases
apsarasaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootapsaras (अप्सरस् प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd case), बहुवचन (plural)
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (तदा अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
śacīmŚacī
śacīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśacī (शची प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd case), एकवचन (singular)
pratitowards
prati:
Sambandha (Direction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootprati (प्रति अव्यय)
Formउपसर्ग/संबन्धबोधक-अव्यय (preposition-like indeclinable)
manaḥmind
manaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmanas (मनस् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (1st case), एकवचन (singular)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (6th case), एकवचन (singular)
sa-kāmamdesirous/with desire
sa-kāmam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (सह/सम् उपसर्गसदृश) + kāma (काम प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (1st case), एकवचन (singular); विशेषण (adjective)
abhavatbecame
abhavat:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
nṛpaO king
nṛpa:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (नृप प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन (8th case), एकवचन (singular)

Mārkaṇḍeya (narrating)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Listener: nṛpa (king)

Scene: The onlooker’s restless gaze shifts from apsarases to Śacī; the face shows agitation and craving; Śacī appears dignified, guarded, radiant with queenly composure.

A
Apsarases
Ś
Śacī

FAQs

Unchecked desire agitates the mind; dharma requires restraint and discernment rather than impulse.

No tīrtha is directly praised in this verse; it is part of the Revā Khaṇḍa’s broader sacred landscape.

None—this is a narrative description of mental agitation and desire.