Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तथेत्युक्त्वा महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः । जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

Transliteration

tathetyuktvā mahādevaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ | jagāmākāśamāviśya kailāsaṃ dharaṇīdharam

Translation

“تھاستو” کہہ کر، مہادیو—جسے سب جہانوں نے سجدہ کیا—آسمان میں داخل ہوا اور زمین کو تھامنے والے کوہِ کیلاش کی طرف روانہ ہو گیا۔

Word by Word

• तथा: so/thus
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/अनुमोदनवाचक (thus/so; assent)

• इति: thus (saying)
• इति: Sambandha (Quotative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Absolutive)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु; त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having said)

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Kartṛ (Subject)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् देवः)

• सर्वलोकनमस्कृतः: revered by all worlds
• सर्वलोकनमस्कृतः: Viśeṣaṇa (Qualifier of Mahādevaḥ)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + लोक + नमस्कृत (प्रातिपदिक; नमस् + कृ धातु → क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; समासः—तत्पुरुष (सर्वैः लोकैः नमस्कृतः)

• जगाम: went
• जगाम: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् लकार (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

• आकाशम्: to the sky
• आकाशम्: Karma (Goal as object with motion)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• आविश्य: having entered
• आविश्य: Pūrvakāla-kriyā (Absolutive)
• Type: Verb
• Root: आ + विश् (धातु; ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having entered)

• कैलासम्: Kailāsa
• कैलासम्: Karma (Destination)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• धरणीधरम्: the earth-supporting (mountain)
• धरणीधरम्: Viśeṣaṇa (Apposition to Kailāsaṃ)
• Type: Noun
• Root: धरणी + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; समासः—तत्पुरुष (धरणीं धरति इति)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: King (implicit continuation of address)

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva, worshipped by all worlds, utters assent and ascends into the sky, moving toward snow-clad Kailāsa—majestic, serene departure.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Kailāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s presence sanctifies events and places; even His departure frames the moment as sacred and memorable in tīrtha-māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is the establishment and fame of Kundaleśvara-tīrtha in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it narrates Śiva’s return to Kailāsa.