Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तत्र केचिन्महाप्राज्ञा वसन्ति संशितव्रताः । वसन्ति परया भक्त्या चतुराश्रमभाविताः

Transliteration

tatra kecinmahāprājñā vasanti saṃśitavratāḥ | vasanti parayā bhaktyā caturāśramabhāvitāḥ

Translation

وہاں کچھ نہایت دانا، سخت منضبط ورتوں والے سادھو رہتے ہیں۔ اعلیٰ ترین بھکتی کے ساتھ وہاں قیام کرتے ہوئے وہ چاروں آشرموں کے بھاو میں قائم ہیں۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: 'there')

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग (indefinite: 'some')

• महाप्राज्ञाः: very wise
• महाप्राज्ञाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying केचित्)

• वसन्ति: live, dwell
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• संशितव्रताः: of firm vows
• संशितव्रताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सं + शि (धातु) + क्त (प्रत्यय) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-समासार्थ (well-sharpened/firm vows); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying केचित्)

• वसन्ति: live
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (पुनरुक्ति emphatic)

• परया: with supreme
• परया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying भक्त्या)

• भक्त्या: devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करणम् (means: 'by/with devotion')

• चतुराश्रमभाविताः: imbued with the four āśramas (disciplines)
• चतुराश्रमभाविताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + आश्रम + भावित (भू धातु + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त) 'भावित'—'cultivated/imbued'; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying केचित्)

Speaker

Narrator (contextual, unspecified in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dāruvana

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: Within the forest, clusters of sages and disciplined practitioners dwell in simple hermitages; some study, some meditate, some perform daily rites—united by devotion and the ethos of the four āśramas.

Characters & Entities

• Āśrama
• Caturāśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True holiness is shown by disciplined vows and supreme devotion, harmonized with the duties of the four āśramas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sanctified āśrama setting within the Revā Khaṇḍa’s sacred landscape, presented as a spiritually charged dwelling-place for dhārmic life.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the emphasis is on vrata (observance) and bhakti (devotion) as lived disciplines.