Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

Devanagari script

नर्मदातटमाश्रित्य स्नातुकामो महाबलः । निक्षिप्य पूजयन् देवं कृतजाप्यो नरेश्वर

Transliteration

narmadātaṭamāśritya snātukāmo mahābalaḥ | nikṣipya pūjayan devaṃ kṛtajāpyo nareśvara

Translation

نرمدا کے کنارے پہنچ کر، غسل کی خواہش رکھنے والے اس مہابلی نے اسے رکھ دیا اور پرمیشور کی پوجا کی؛ جپ پورا کر کے، اے راجا۔

Word by Word

• नर्मदा-तटम्: the bank of the Narmadā
• नर्मदा-तटम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नर्मदायाः तटम्)

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ-श्रि (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), परस्मैपदी; अर्थः—‘आश्रयित्वा/गत्वा’

• स्नातु-कामः: desirous to bathe
• स्नातु-कामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (स्नातुम् कामः)

• महाबलः: very strong
• महाबलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महाबल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् बलः यस्य)

• निक्षिप्य: having placed (down)
• निक्षिप्य: Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नि-क्षिप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); अर्थः—‘निक्षेप्य/स्थापयित्वा’

• पूजयन्: worshipping
• पूजयन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत-जाप्यः: one who has completed the muttered prayer
• कृत-जाप्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातोः क्त) + जाप्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कृतं जाप्यं येन)

• नर-ईश्वर: O lord of men (king)
• नर-ईश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (नराणाम् ईश्वरः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā-taṭa (Revā-tīra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nareśvara) addressed in the verse

Visual Art Cues

Scene: On the Narmadā bank, the powerful traveler pauses, sets down what he carries, faces the river, and worships Śiva with focused japa before bathing.

Characters & Entities

• Narmadā (Revā)
• Śiva (Deva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography and practice unite: bathing at Revā (Narmadā) and worship with japa are presented as a complete devotional discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Narmadā riverbank (Revā-taṭa) is the sanctified setting emphasized here.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at the Narmadā, along with pūjā of the Deva (Śiva) and completion of japa.