Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कुलिकान्वयसम्भूतो ब्राह्मणो भक्तिमाञ्छुचिः । ईक्ष्यामीति रविं तत्र तीर्थे यात्राकृतोद्यमः

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | kulikānvayasambhūto brāhmaṇo bhaktimāñchuciḥ | īkṣyāmīti raviṃ tatra tīrthe yātrākṛtodyamaḥ

Translation

شری مارکنڈےیہ نے کہا: کُلیکا نسل میں پیدا ہونے والا، بھکتی سے بھرپور اور پاکیزہ برہمن نے عزم کیا—“میں روی دیو (سورج) کے درشن کروں گا”، اور اسی تیرتھ پر یاترا کے لیے پورے جوش سے لگ گیا۔

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: Śrī Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बोधन-रहित कर्तृपद (proper noun)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कुलिकान्वयसम्भूतः: born in the Kulika lineage
• कुलिकान्वयसम्भूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुलिक + अन्वय + सम्भूत (सम् + भू धातु; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य)

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भक्तिमान्: devout
• भक्तिमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति + मत् (प्रातिपदिक; मतुप्-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य)

• शुचिः: pure
• शुचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य)

• ईक्ष्यामि: I shall see
• ईक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)

• रविम्: the Sun
• रविम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• तीर्थे: at the sacred ford/place of pilgrimage
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• यात्राकृतोद्यमः: one whose effort was made for the pilgrimage
• यात्राकृतोद्यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यात्रा + कृत + उद्यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य); समासार्थः: यात्रायाः कृतः उद्यमः यस्य

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devout brāhmaṇa pilgrim, austere and radiant with resolve, stands at a riverbank tīrtha making a saṅkalpa to behold Sūrya; travel gear minimal, sacred thread visible, water shimmering behind.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Ravi (Sūrya/Āditya)
• Kulikā lineage
• Brāhmaṇa
• Tīrtha (unnamed here)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti expressed as yātrā (pilgrimage) and darśana-intent (seeking the deity’s vision) is upheld as a powerful, purifying dharmic path.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular tīrtha in the Revā region is indicated but not named in this verse; it serves as the stage for Ravi-related māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertaking tīrtha-yātrā with the intention of Ravi-darśana (beholding the Sun-deity).