Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 86

Devanagari script

जय विषधरकपिलजटाकलाप जय भैरवविघृतपिनाकचाप । जय विषमनयनपरिमुक्तसङ्ग जय शङ्कर धृतगाङ्गतरङ्ग

Transliteration

jaya viṣadharakapilajaṭākalāpa jaya bhairavavighṛtapinākacāpa | jaya viṣamanayanaparimuktasaṅga jaya śaṅkara dhṛtagāṅgataraṅga

Translation

جئے ہو اے سانپوں سے آراستہ سنہری جٹاؤں والے؛ جئے ہو اے بھیرَو روپ میں پیناک کمان اٹھانے والے۔ جئے ہو اے ناہموار آنکھوں والے (تری نین)، ہر لگاؤ سے آزاد؛ جئے ہو اے شنکر، گنگا کی لہروں کو دھارن کرنے والے۔

Word by Word

• जय: hail!
• जय: Prayojana/भाव
• Type: Indeclinable
• Root: जय (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; स्तुत्यर्थे

• विषधरकपिलजटाकलाप: O one with a mass of tawny matted locks bearing serpents
• विषधरकपिलजटाकलाप: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: विषधर-कपिल-जटा-कलाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (विषधराः कपिलाः जटाः कलापः यस्य)

• जय: hail!
• जय: Prayojana/भाव
• Type: Indeclinable
• Root: जय (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; स्तुत्यर्थे

• भैरवविघृतपिनाकचाप: O Bhairava who brandishes the Pināka bow
• भैरवविघृतपिनाकचाप: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: भैरव-विघृत-पिनाक-चाप (प्रातिपदिक; विघृत = √घृ (धातु) क्त ‘raised/brandished’)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (भैरवः विघृतं पिनाकचापं यस्य)

• जय: hail!
• जय: Prayojana/भाव
• Type: Indeclinable
• Root: जय (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; स्तुत्यर्थे

• विषमनयनपरिमुक्तसङ्ग: O one with unequal eyes, free from attachment
• विषमनयनपरिमुक्तसङ्ग: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: विषम-नयन-परिमुक्त-सङ्ग (प्रातिपदिक; परिमुक्त = √मुच् (धातu) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (विषमे नयने यस्य; परिमुक्तः सङ्गः यस्य)

• जय: hail!
• जय: Prayojana/भाव
• Type: Indeclinable
• Root: जय (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; स्तुत्यर्थे

• शङ्कर: O Śaṅkara
• शङ्कर: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• धृतगाङ्गतरङ्ग: O bearer of the waves of the Gaṅgā
• धृतगाङ्गतरङ्ग: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: धृत-गाङ्ग-तरङ्ग (प्रातिपदिक; धृत = √धृ (धातु) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः (धृताः गाङ्गाः तरङ्गाः यस्य/गङ्गातरङ्गं धृतवान्)

Speaker

Bāṇa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual) with Gaṅgā archetype invoked

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva in dynamic yet composed form: tawny matted locks threaded with serpents, the Pināka bow associated with fierce Bhairava energy, third eye blazing, Gaṅgā’s waves flowing from his hair.

Characters & Entities

• Śiva
• Bhairava
• Gaṅgā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva embodies fierce protection and perfect detachment, while sustaining sacred purity symbolized by Gaṅgā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā is invoked symbolically; no particular tirtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is doxology (jaya-stuti) describing Śiva’s iconography and virtues.