Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 101

Devanagari script

एतद्बाणकृतं स्तोत्रं श्रुत्वा देवो महेश्वरः । क्रोधं मुक्त्वा प्रसन्नात्मा तदा वचनमब्रवीत्

Transliteration

etadbāṇakṛtaṃ stotraṃ śrutvā devo maheśvaraḥ | krodhaṃ muktvā prasannātmā tadā vacanamabravīt

Translation

بَانَہ کے رچے ہوئے اس ستوتر کو سن کر دیو مہیشور نے اپنا غضب چھوڑ دیا۔ دل میں سکون اور رضا کے ساتھ، تب اُس نے یہ کلمات ارشاد فرمائے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; स्तोत्रम् इत्यस्य विशेषणम्

• बाणकृतम्: made by Bāṇa
• बाणकृतम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बाण + कृत (कृ धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; षष्ठी-तत्पुरुषः (बाणेन कृतम्)

• स्तोत्रम्: hymn
• स्तोत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative)

• महेश्वरः: Mahēśvara (Great Lord)
• महेश्वरः: Apposition (Same referent as देवः)
• Type: Noun
• Root: महा + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); कर्मधारयः (महान् ईश्वरः)

• क्रोधम्: anger
• क्रोधम्: Karma (Object of muktvā)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative)

• मुक्त्वा: having released/abandoned
• मुक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: मुच् (धातु) → मुक्त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• प्रसन्नात्मा: one whose mind was pleased
• प्रसन्नात्मा: Karta (Descriptive of subject)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); बहुव्रीहिः (प्रसन्नः आत्मा यस्य सः)

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• वचनम्: words/speech
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative)

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Narrator (contextual; immediately before Īśvara speaks)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Maheśvara’s expression softens: from fierce to serene; Bāṇa stands with folded hands; the atmosphere shifts from stormy to calm, indicating krodha-mokṣa and prasannatā.

Characters & Entities

• Bāṇa
• Maheśvara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere stotra (devotional praise) transforms hostility into grace; devotion softens even fierce divine anger.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider Revā Khaṇḍa setting (Narmadā region) frames the narrative; the immediate verses lead toward the Jvāleśvara-associated locale formed by Tripura’s fiery fragments.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly—this verse emphasizes the power of hearing/reciting hymns (stotra-śravaṇa/stuti).