Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 89

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा वचनं देवी नारदस्य सुदान्वितम् । पर्यपृच्छदृषिं भक्त्या धर्मं धर्मभृतांवरा

Transliteration

tacchrutvā vacanaṃ devī nāradasya sudānvitam | paryapṛcchadṛṣiṃ bhaktyā dharmaṃ dharmabhṛtāṃvarā

Translation

نارد کے مہربان اور شیریں کلام سن کر، دھرم کو تھامنے والوں میں برتر رانی نے عقیدت سے رِشی سے دھرم کے بارے میں پوچھا۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (that)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund): ‘having heard’

• वचनम्: the words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (speech/words)

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (the goddess/queen)

• नारदस्य: of Nārada
• नारदस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (of Nārada)

• सु: well
• सु: Sambandha (Qualifier/उपपद)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (अव्यय/उपसर्ग-तुल्य)
• Form: उपसर्ग-तुल्य-निपातः (well/good)

• दान्वितम्: endowed (with good gifts/qualities)
• दान्वितम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वि (धातु) + क्त (समन्वित/अन्वित)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; वचनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम् (endowed/possessed)

• पर्यपृच्छत्: asked
• पर्यपृच्छत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (अद्यतनभूत), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः परि- (she asked)

• ऋषिम्: the sage
• ऋषिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (the sage)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (with devotion)

• धर्मम्: dharma
• धर्मम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (dharma/duty)

• धर्मभृताम्: of dharma-bearers
• धर्मभृताम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + भृत् (भृ धातु + कृत्)
• Form: समासः: धर्मं भृतः (धर्मभृत्) ‘upholder of dharma’; षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (of the upholders of dharma)

• वरा: the best
• वरा: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (best/excellent)

Speaker

Narrator (third-person)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha sphere

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience (implied)

Visual Art Cues

Scene: The queen, dignified and devout, turns from receiving praise to earnest inquiry; Nārada sits as teacher, vīṇā beside him, the setting calm like an āśrama near the river.

Characters & Entities

• Devī (queen)
• Nārada
• Ṛṣi (sage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma grows through humble inquiry; devotion and questioning a realized sage are praised as the gateway to right practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it transitions into teachings within the Revā Khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; it introduces the forthcoming instruction on vows, fasting, and charity.