Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 88

Devanagari script

पतिव्रता शुभाचारा सत्यशौचसमन्विता । यस्याः प्रभावात्त्रिपुरं भ्रमते चक्रवत्सदा

Transliteration

pativratā śubhācārā satyaśaucasamanvitā | yasyāḥ prabhāvāttripuraṃ bhramate cakravatsadā

Translation

“تم پتिवرتا ہو، نیک سیرت ہو، سچائی اور پاکیزگی سے آراستہ ہو؛ جس کے اثر سے تری پورہ ہمیشہ چکر کی مانند گردش کرتا رہتا ہے۔”

Word by Word

• पतिव्रता: devoted to her husband
• पतिव्रता: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: पति-व्रता (पतिं प्रति व्रतम्/पतिव्रतधर्मयुक्ता; तत्पुरुषः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (devoted to husband)

• शुभाचारा: of good conduct
• शुभाचारा: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: शुभः आचारः यस्याः (कर्मधारयः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (of good conduct)

• सत्यशौचसमन्विता: endowed with truth and purity
• सत्यशौचसमन्विता: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + शौच (प्रातिपदिक) + समन्वित (सम्+अन्वि धातु + क्त)
• Form: समासः: सत्य-शौच-समन्विता (सत्येन शौचेन च समन्विता; बहु-तत्पुरुष-समासः); क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम्; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम् (endowed with truth and purity)

• यस्याः: whose
• यस्याः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (of whom/whose)

• प्रभावात्: from (her) power
• प्रभावात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (from/owing to the power)

• त्रिपुरम्: Tripura
• त्रिपुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: त्रि + पुर (द्विगु/तत्पुरुष-प्रायः); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Tripura/three cities)

• भ्रमते: whirls
• भ्रमते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (wanders/whirls)

• चक्रवत्: like a wheel
• चक्रवत्: Sambandha (Adverbial comparison/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: चक्रवत् (अव्यय-तुल्योपमा)
• Form: उपमान-निपातः/अव्ययीभाव-प्रयोगः (like a wheel)

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (always)

Speaker

Nārada (continuing praise)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha sphere

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience (implied)

Visual Art Cues

Scene: Nārada extols the queen’s virtues; behind them a symbolic vision of ‘Tripura’—three-tiered celestial city—turning like a wheel, suggesting cosmic rotation driven by her dharma.

Characters & Entities

• Nārada
• Devī (queen)
• Tripura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth, purity, and steadfast dharma (especially pativratā-dharma in this context) are portrayed as spiritually potent forces that uphold cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse uses the image of Tripura to magnify the queen’s dharmic power.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it highlights ethical-spiritual disciplines (satya, śauca, śubhācāra).