Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 61

Devanagari script

अनेकवनशोभाढ्यं नानाविहगमण्डितम् । एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य पुरमुत्तमम्

Transliteration

anekavanaśobhāḍhyaṃ nānāvihagamaṇḍitam | evaṃ guṇagaṇākīrṇaṃ bāṇasya puramuttamam

Translation

وہ شہر بہت سے جنگلوں کی زیبائی سے مالا مال اور طرح طرح کے پرندوں سے آراستہ تھا؛ یوں بَان کا وہ بہترین نگر بے شمار خوبیوں سے لبریز تھا۔

Word by Word

• अनेक: many
• अनेक: Samāsa-aṅga
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• वन: forest, grove
• वन: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• शोभा: beauty, splendor
• शोभा: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: शोभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• आढ्यम्: rich in the beauty of many groves
• आढ्यम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अनेक-वन-शोभा-आढ्य) तत्पुरुषसमासः; विशेषण

• नाना: various
• नाना: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/विशेषणप्रयोग)
• Form: अव्यय; विशेषणार्थे (various)

• विहग: bird
• विहग: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: विहग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• मण्डितम्: adorned with various birds
• मण्डितम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: मण्ड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (नाना-विहग-मण्डित) तत्पुरुषसमासः; विशेषण

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• गुण: quality, virtue
• गुण: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• गण: group, multitude
• गण: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• आकीर्णम्: filled with multitudes of virtues
• आकीर्णम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: आ-कीर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (गुण-गण-आकीर्ण) तत्पुरुषसमासः; विशेषण

• बाणस्य: of Bāṇa
• बाणस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; षष्ठी, एकवचन

• पुरम्: city
• पुरम्: Karma/Viśeṣya (Object/Head noun)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• उत्तमम्: supreme, excellent
• उत्तमम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Unnamed narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bāṇapura (guṇa-gaṇa-kīrṇa kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: bhūpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A wide concluding tableau: the excellent city nestled amid many forests, canopies alive with varied birds; temples and palaces peek through greenery, conveying overflowing qualities.

Characters & Entities

• Bāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Beauty and abundance are morally neutral; they become auspicious only when aligned with righteous conduct and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the verse continues the portrayal of Bāṇa’s city.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.