Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

Transliteration

etatpavitramatulaṃ hyetatpāpaharaṃ param | narmadācaritaṃ puṇyaṃ māhātmyaṃ munibhāṣitam

Translation

یہ بیان نہایت پاکیزہ اور بے مثال ہے؛ یہ اعلیٰ ترین گناہ ہَر ہے۔ نَرمدا کا یہ مقدس چرِتر—یہ مہاتمیہ—مُنیوں نے بیان کیا ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पवित्रम्: pure, sacred
• पवित्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) हेत्वर्थ/निश्चयार्थ

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पाप-हरम्: sin-destroying
• पाप-हरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (determinative): ‘पापं हरति’ इति; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• नर्मदा-चरितम्: the story/deeds of Narmadā
• नर्मदा-चरितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + चरित (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘नर्मदायाः चरितम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पुण्यम्: meritorious, holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Apposition (Same referent/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मुनि-भाषितम्: spoken by sages
• मुनि-भाषितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + भाषित (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष/कर्तृवाच्य: ‘मुनिभिः भाषितम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of ‘माहात्म्यम्/चरितम्’)

Speaker

Vāyu (as narrator, praising the Revā Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Viprāḥ (assembled brāhmaṇas/sages)

Visual Art Cues

Scene: Personified Narmadā as a radiant river-goddess, while sages chant her māhātmya; the river’s waters appear luminous, washing away dark ‘sins’ as symbolic shadows.

Characters & Entities

• Narmadā (Revā)
• Munis (sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing and preserving the Narmadā Māhātmya is itself a powerful dharmic act that purifies and removes sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Narmadā (Revā) as a whole—her sacred narrative and riverine tīrtha-tradition—rather than a single named ford.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, śravaṇa (devotional listening/recitation) of the Narmadā Māhātmya is praised as a purifier; no separate vrata is stated.