Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

Devanagari script

किमन्यैः सरितां तोयैः सेवितैस्तु सहस्रशः । यदि संसेव्यते तोयं रेवायाः पापनाशनम्

Transliteration

kimanyaiḥ saritāṃ toyaiḥ sevitaistu sahasraśaḥ | yadi saṃsevyate toyaṃ revāyāḥ pāpanāśanam

Translation

دوسری ندیوں کے پانی کو ہزاروں بار اختیار کرنے کی کیا حاجت، اگر ریوا کے گناہ ناشک پانی کی خدمت کی جائے اور اسے پیا جائے؟

Word by Word

• किम्: what (use?)
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• अन्यैः: with other (things)
• अन्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• सरिताम्: of rivers
• सरिताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• तोयैः: by waters
• तोयैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• सेवितैः: used/served (resorted to)
• सेवितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) प्रयुक्त विशेषणरूपेण, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• सहस्रशः: a thousandfold, repeatedly
• सहस्रशः: Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; बहुवारं (thousands of times)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Conditional/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक (if)

• संसेव्यते: is resorted to, is used
• संसेव्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + सेव् (धातु; आत्मनेपद)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is resorted to/served); उपसर्ग: सम्

• तोयम्: water
• तोयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• रेवायाः: of Revā (Narmadā)
• रेवायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• पाप-नाशनम्: sin-destroying
• पाप-नाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): पापस्य नाशनम्; विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Dvijāḥ

Visual Art Cues

Scene: Devotees at a Narmadā ghāṭa offering arghya and taking snāna; in the background, faint silhouettes of other rivers fade, emphasizing Revā’s singular power.

Characters & Entities

• Revā
• Narmadā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Revā’s water is presented as uniquely purifying; sincere resort to it surpasses repeated resort to other waters.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā/Narmadā herself—her water is treated as the core tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sevā/saṃsevana of Revā’s water—understood as reverent use such as sipping (ācamana), bathing (snāna), and ritual application.