Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

भीमेश्वरास्त्रयः ख्याताः स्वर्णतीर्थानि त्रीणि च । धौतपापद्वयं प्रोक्तं करञ्जेशद्वयं तथा

bhīmeśvarāstrayaḥ khyātāḥ svarṇatīrthāni trīṇi ca | dhautapāpadvayaṃ proktaṃ karañjeśadvayaṃ tathā

بھیمیشور کے تین مشہور دھام ہیں؛ اور سَوَرْن تیرتھ بھی تین ہیں۔ نیز دھوتَپاپ (‘گناہ دھونے والا’) کے نام سے دو مقام بیان کیے گئے ہیں، اور کرنجیش کے بھی دو دھام ہیں۔

भीमेश्वराःBhīmeśvaras
भीमेश्वराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भीमस्य ईश्वराः)
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्याविशेषणम् (भीमेश्वराः इति विशेष्यस्य)
ख्याताःare renowned/known
ख्याताः:
Karta (Subject-complement/विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्यात (ख्या-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle)
स्वर्णतीर्थानिgolden tīrthas (Svarṇa-tīrthas)
स्वर्णतीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ण + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वर्णस्य तीर्थानि)
त्रीणिthree
त्रीणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (स्वर्णतीर्थानि इति विशेष्यस्य)
and
:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
धौतपापद्वयम्the pair called Dhautapāpa
धौतपापद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधौत + पाप + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (धौतपापस्य द्वयम्/धौतपापद्वयम्)
प्रोक्तम्is declared
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicative/क्रियासमर्थ)
TypeAdjective
Rootप्रोक्त (वच्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (said/declared)
करञ्जेशद्वयम्the pair of Karañjeśas
करञ्जेशद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकरञ्ज + ईश + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (करञ्जेशयोः द्वयम्/करञ्जेशद्वयम्)
तथाlikewise/also
तथा:
Avyaya (Adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयार्थक-अव्यय (adverb: likewise/also)

A sage (muni), per the adhyāya’s narrative enumeration

Tirtha: Bhīmeśvara (3), Svarṇa-tīrtha (3), Dhautapāpa (2), Karañjeśa (2)

Type: kshetra

Listener: audience of sages/seekers

Scene: Four grouped motifs: three Bhīmeśvara temples with protective aura; three Svarṇa-tīrthas shimmering like golden water; two Dhautapāpa ghats where pilgrims bathe with folded hands; two Karañjeśa shrines under karañja trees with hanging lamps.

B
Bhīmeśvara
S
Svarṇatīrtha
D
Dhautapāpa
K
Karañjeśa

FAQs

Pilgrimage is portrayed as ethical purification: certain tīrthas are celebrated specifically for cleansing pāpa and renewing dharmic life.

Bhīmeśvara, Svarṇatīrtha, Dhautapāpa, and Karañjeśa sites enumerated within Revā Khaṇḍa.

No explicit injunction; the names (especially Dhautapāpa) strongly imply snāna and Śiva worship for purification.