Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 35

Devanagari script

सङ्गमोऽङ्गारगर्ताया अङ्गारेश्वरमुत्तमम् । तथा मेघवनं तीर्थं देव्या नामानुकीर्तनम्

Transliteration

saṅgamo'ṅgāragartāyā aṅgāreśvaramuttamam | tathā meghavanaṃ tīrthaṃ devyā nāmānukīrtanam

Translation

انگارگرتا کے سنگم کا بیان ہے؛ اور افضل انگاریشور کا بھی؛ نیز میگھَوَن نامی تیرتھ، اور دیوی کے ناموں کا عقیدت سے انوکیرتن (ذکرِ مسلسل)۔

Word by Word

• सङ्गमः: confluence/meeting-place
• सङ्गमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सङ्गम (प्रातिपदिक; √गम् (धातु) + सम्-उपसर्ग, भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• अङ्गार-गर्तायाः: of (the river/place) Aṅgāragartā
• अङ्गार-गर्तायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अङ्गार (प्रातिपदिक) + गर्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अङ्गारगर्ता-नाम्न्याः)

• अङ्गार-ईश्वरम्: Aṅgāreśvara
• अङ्गार-ईश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्गार (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• उत्तमम्: excellent/supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (of अङ्गारेश्वरम्)

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थे (also)

• मेघ-वनम्: Megha-forest
• मेघ-वनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेघ (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मेघानां वनम्)

• तीर्थम्: sacred ford
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• देव्याः: of the Goddess
• देव्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; genitive (of the Goddess)

• नाम-अनुकीर्तनम्: repetition/recitation of the name(s)
• नाम-अनुकीर्तनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक) + अनुकीर्तन (प्रातिपदिक; √कीर्त् (धातु) + अनु-उपसर्ग, भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाम्नः अनुकीर्तनम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṅgāragartā-sangama; Aṅgāreśvara; Meghavana-tīrtha

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A dramatic confluence with swirling waters; a dark stone liṅga (Aṅgāreśvara) with glowing ember-like aura; a cloud-laden forest (Meghavana) with mist; devotees seated in a semicircle chanting Devī’s names with rosaries and lamps.

Characters & Entities

• Aṅgāragartā-saṅgama
• Aṅgāreśvara
• Meghavana-tīrtha
• Devī (Goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is completed by devotion: alongside visiting confluences and Śiva-sites, chanting the Goddess’s names is upheld as a potent purifier.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aṅgāragartā-saṅgama, Aṅgāreśvara, and Meghavana-tīrtha are the named sacred locations.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devyā nāmānukīrtanam—recitation/chanting of the Goddess’s names—is explicitly mentioned.