Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

Devanagari script

कपिलासङ्गमस्तद्वत्तीर्थं च कपिलेश्वरम् । दैत्यसूदनतीर्थं च चक्रतीर्थं च वामनम्

Transliteration

kapilāsaṅgamastadvattīrthaṃ ca kapileśvaram | daityasūdanatīrthaṃ ca cakratīrthaṃ ca vāmanam

Translation

کپیلا کا سنگم ہے، اور اسی طرح کپیلیشور نامی تیرتھ۔ نیز دیتیہ سُودن تیرتھ، اور چکر تیرتھ، اور وامن (کا دھام) بھی۔

Word by Word

• कपिला-सङ्गमः: Kapilā-confluence
• कपिला-सङ्गमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक) + सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कपिलायाः सङ्गमः’ (name)

• तद्वत्: similarly
• तद्वत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद्वत् (अव्यय/तद्धित-प्रातिपदिक)
• Form: तुल्यार्थक-अव्यय (like that/similarly)

• तीर्थम्: tīrtha
• तीर्थम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• कपिलेश्वरम्: Kapileśvara (name)
• कपिलेश्वरम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कपिलेश्वर (प्रातिपदिक; कपिल + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कपिलस्य/कपिलायाः ईश्वरः’ (name)

• दैत्यसूदन-तीर्थम्: Daityasūdana-tīrtha
• दैत्यसूदन-तीर्थम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: दैत्यसूदन (प्रातिपदिक; दैत्य + सूदन) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘दैत्यसूदनस्य तीर्थम्’ (name)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• चक्र-तीर्थम्: Cakra-tīrtha
• चक्र-तीर्थम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (name)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• वामनम्: Vāmana (name)
• वामनम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; नाम (Vāmana)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā-saṅgama; Kapileśvara; Daityasūdana-tīrtha; Cakratīrtha; Vāmana-kṣetra

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: sages/pilgrims (implicit)

Visual Art Cues

Scene: At a river confluence, a Śiva shrine (Kapileśvara) stands on one bank and a Viṣṇu shrine (Vāmana/Daityasūdana) on the other; a symbolic Sudarśana cakra is carved on a stone near the water; pilgrims perform both bilva and tulasī offerings.

Characters & Entities

• Kapilā-saṅgama
• Kapileśvara
• Daityasūdana-tīrtha
• Cakratīrtha
• Vāmana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse portrays sacred geography as plural and integrated—Śaiva and Vaiṣṇava sites together form a single dharmic pilgrimage landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapilā-saṅgama, Kapileśvara, Daityasūdana-tīrtha, Cakratīrtha, and Vāmana are named as meritorious stations.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription is given; the emphasis is on identifying the tīrthas to be revered/visited.