Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

तत्र स्नात्वा नरो राजन्सोपवासो जितेन्द्रियः । अश्वमेधस्य महतोऽसंशयं फलमाप्नुयात्

tatra snātvā naro rājansopavāso jitendriyaḥ | aśvamedhasya mahato'saṃśayaṃ phalamāpnuyāt

اے راجن! جو شخص وہاں غسل کرے، روزہ (اُپواس) رکھے اور اپنے حواس کو قابو میں رکھے، وہ بے شک عظیم اشومیدھ یَجْن کا پھل پاتا ہے۔

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb of place): ‘there’
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formअव्ययभाव-कृदन्त (क्त्वान्त/gerund): ‘having bathed’
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सोपवासःfasting
सोपवासः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + उपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास/सन्धि: स-उपवासः (सहित-उपवासः) = ‘with fasting/fasting’
जितेन्द्रियःself-controlled
जितेन्द्रियः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य इन्द्रियाणि जितानि सः
अश्वमेधस्यof the Aśvamedha (sacrifice)
अश्वमेधस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअश्वमेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समास: अश्व + मेध (यज्ञ)
महतःgreat
महतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘great’ (agreeing with अश्वमेधस्य)
असंशयम्undoubtedly
असंशयम्:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअसंशयम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘without doubt’
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आप्नुयात्would obtain
आप्नुयात्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Unspecified in the snippet (narrator addressing a king)

Tirtha: Kapilā–Viśalyā tīrtha (implied)

Type: sangam

Listener: King

Scene: A pilgrim at dawn performs snāna at a sacred confluence, hands joined in añjali; nearby a king listens to a sage describing the Aśvamedha-like fruit; the atmosphere is austere and pure.

A
Aśvamedha
V
Viśalyā–Saṅgama (by context: 'there')

FAQs

Tīrtha-snāna combined with fasting and self-restraint is equated with the highest Vedic sacrificial merit.

The tīrtha being described in Adhyāya 23—contextually the Viśalyā–Saṅgama/related river confluence.

Bathe at the tīrtha, observe upavāsa (fasting), and maintain sense-control (jitendriya).