Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

पृष्टस्त्वयाहं भूपाल पर्वतेऽमरकण्टके । स्थितः संक्षेपतः सर्वं मया तत्कथितं तव

Transliteration

pṛṣṭastvayāhaṃ bhūpāla parvate'marakaṇṭake | sthitaḥ saṃkṣepataḥ sarvaṃ mayā tatkathitaṃ tava

Translation

اے بھوپال! جب تم نے امرکنٹک کے پہاڑ پر مجھ سے پوچھا، تو میں وہیں ٹھہر کر سب کچھ اختصار کے ساتھ تمہیں بیان کر دیا۔

Word by Word

• पृष्टः: (I was) asked
• पृष्टः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पृष्ट (कृदन्त; प्रच्छ् धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् इत्यस्य विधेय (predicate)

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• भूपाल: O king
• भूपाल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• पर्वते: on the mountain
• पर्वते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• अमरकण्टके: at Amarakantaka
• अमरकण्टके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमरकण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; पर्वते इत्यस्य विशेषण (appositional locative)

• स्थितः: being situated/standing
• स्थितः: Karta (Subject-state/कर्तृ)
• Type: Verb
• Root: स्थित (कृदन्त; स्था धातु)
• Form: भूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् इत्यस्य विशेषण (describing state)

• संक्षेपतः: briefly
• संक्षेपतः: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: संक्षेपतः (अव्यय; संक्षेप)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (adverb: 'briefly')

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कथितम् इत्यस्य विशेषण (that)

• कथितम्: was narrated
• कथितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथित (कृदन्त; कथ् धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वम् इत्यस्य विधेय (predicate)

• तव: to you
• तव: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amarakantaka

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Rājā (bhūpāla)

Visual Art Cues

Scene: On Amarakantaka’s wooded slopes near a spring, the king questions Mārkaṇḍeya; the rishi sits in meditation posture, with the nascent Narmadā stream glinting nearby.

Characters & Entities

• Amarakantaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy discourse is anchored in holy places; asking and hearing dharma-kathā at a tīrtha amplifies spiritual orientation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Amarakantaka—the famed sacred mountain associated with the origin-region of the Narmadā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it highlights inquiry (praśna) and listening (śravaṇa) in a sacred setting.