Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

कोटीतीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ताः सर्वतोषणात् । तेन तत्पुण्यमतुलं सर्वतीर्थेषु चोत्तमम्

Transliteration

koṭītīrthe parāṃ siddhiṃ samprāptāḥ sarvatoṣaṇāt | tena tatpuṇyamatulaṃ sarvatīrtheṣu cottamam

Translation

کوٹی تیرتھ میں، کامل طور پر (پوجا سے) پروردگار کو راضی کرکے انہوں نے اعلیٰ ترین سِدھی پائی۔ اسی لیے اس دھام کا پُنّ بے مثال ہے اور سب تیرتھوں میں برتر ہے۔

Word by Word

• कोटी-तीर्थे: at Koṭī-tīrtha
• कोटी-तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोटी (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कोटीनां तीर्थम् / कोटी-नाम तीर्थम्)

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सिद्धिं विशेषयति

• सिद्धिम्: attainment; success; siddhi
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सम्प्राप्ताः: have attained
• सम्प्राप्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्प्राप्त (कृदन्त; √आप् धातु, उपसर्गः सम्+प्र)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; past passive participle used predicatively

• सर्व-तोषणात्: from pleasing everyone
• सर्व-तोषणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तोषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वस्य तोषणम्)

• तेन: therefore; by that
• तेन: Hetu/Upapatti (Reason/Instrumental of cause)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• तत्-पुण्यम्: that merit
• तत्-पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (तत् पुण्यम् = that merit)

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पुण्यं विशेषयति

• सर्व-तीर्थेषु: among all sacred places
• सर्व-तीर्थेषु: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वाणि तीर्थानि)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• उत्तमम्: the best; supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पुण्यं विशेषयति

Speaker

Mārkaṇḍeya (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭī-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A radiant Koṭī-tīrtha: worshippers complete pūjā and are shown receiving ‘siddhi’—aura-like luminosity, serene faces, and symbolic ascent; inscriptions or attendants proclaim the tīrtha as supreme.

Characters & Entities

• Koṭī Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True attainment (siddhi) arises from wholehearted worship that pleases the deity; such tīrthas become spiritually unrivaled.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭī Tīrtha (closely tied to Koṭīśvara) in the Narmadā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a step-by-step rite; it stresses the principle of sarvatoṣaṇa—worship that fully pleases the Lord.