Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 54

Devanagari script

गया गङ्गा कुरुक्षेत्रे नैमिषे पुष्करे तथा । तत्पुण्यं लभते पार्थ लोटणेश्वरदर्शनात्

Transliteration

gayā gaṅgā kurukṣetre naimiṣe puṣkare tathā | tatpuṇyaṃ labhate pārtha loṭaṇeśvaradarśanāt

Translation

اے پارتھ! لوٹنےشور کے محض درشن سے وہی پُنّیہ ملتا ہے جو گیا، گنگا، کوروکشیتر، نیمش اور پشکر وغیرہ کی یاترا سے حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• गया: Gayā (pilgrimage place)
• गया: Udāharaṇa (Example/Item)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तीर्थनाम

• गङ्गा: Gaṅgā
• गङ्गा: Udāharaṇa (Example/Item)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नदी/तीर्थनाम

• कुरुक्षेत्रे: in Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रे: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: कुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; स्थानवाचक

• नैमिषे: in Naimiṣa
• नैमिषे: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: नैमिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; स्थानवाचक

• पुष्करे: in Puṣkara
• पुष्करे: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; स्थानवाचक

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: समुच्चय/तुल्यार्थक-अव्यय (likewise/and also)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa-aṅga (Qualifier component)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• पुण्यम्: that merit
• पुण्यम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्-पुण्यम् = तादृशं पुण्यम्

• लभते: obtains
• लभते: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Vocative address)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; संबोधन

• लोटणेश्वर: of Loṭaṇeśvara
• लोटणेश्वर: Sambandha-aṅga (Genitive component)
• Type: Noun
• Root: लोटणेश्वर (प्रातिपदिक; लोटण + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• दर्शनात्: from seeing (having darśana of)
• दर्शनात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; हेतौ/अपादानार्थे; लोटणेश्वर-दर्शनात् = लोटणेश्वरस्य दर्शनात्

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (to Yudhiṣṭhira)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Loṭaṇeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: Loṭaṇeśvara shrine radiating five streams of light, each containing a vignette: Gayā piṇḍa-dāna, Gaṅgā snāna, Kurukṣetra dharma-yajña, Naimiṣa ṛṣi-satra, Puṣkara Brahmā worship—converging into one darśana.

Characters & Entities

• Gayā
• Gaṅgā
• Kurukṣetra
• Naimiṣāraṇya
• Puṣkara
• Loṭaṇeśvara
• Pārtha (epithet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma elevates darśana itself as transformative, compressing vast pilgrimage merit into a single sanctified encounter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Loṭaṇeśvara, a Śaiva tīrtha in the Revā Khaṇḍa itinerary.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (visiting/seeing) Loṭaṇeśvara is presented as the key practice yielding multi-tīrtha merit.