Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 175

Devanagari script

इत्थंभूतं हि तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् । सर्वपापक्षयकरं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम्

Transliteration

itthaṃbhūtaṃ hi tattīrthaṃ narmadāyāṃ vyavasthitam | sarvapāpakṣayakaraṃ sarvaduḥkhaghnamuttamam

Translation

یوں نَرمدا میں قائم وہ تیرتھ ہے—نہایت برتر، جو ہر دکھ کو مٹاتا اور تمام گناہوں کو زائل کرتا ہے۔

Word by Word

• इत्थंभूतम्: such/so constituted, of this kind
• इत्थंभूतम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इत्थंभूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg, adjective)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (for indeed/for)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (that, neuter nom/acc sg)

• तीर्थम्: holy ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन (neuter nom/acc sg)

• नर्मदायाम्: in the Narmadā (river)
• नर्मदायाम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन (fem loc sg)

• व्यवस्थितम्: situated, established
• व्यवस्थितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (past participle, neuter nom/acc sg)

• सर्वपापक्षयकरम्: causing the destruction of all sins
• सर्वपापक्षयकरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + क्षय + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण; समासः—(सर्वपापानां क्षयः) तत् करोति इति (determinative)

• सर्वदुःखघ्नम्: destroying all sorrow
• सर्वदुःखघ्नम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + दुःख + घ्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण; समासः—सर्वदुःखानि हन्ति इति (determinative)

• उत्तमम्: supreme, excellent
• उत्तमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā-tīrtha (unnamed specific tīrtha in this verse)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A serene Narmadā riverbank tīrtha: pilgrims descending stone steps, offering water and flowers; a distant liṅga-shrine under trees; the river rendered as a goddess presiding over purification.

Characters & Entities

• Narmadā
• tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-sevā and faith in sacred geography are presented as powerful supports for inner purification and relief from suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha located on the river Narmadā (Revā), within Revākhaṇḍa’s Narmadā-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is named; the verse asserts the general salvific potency of the Narmadā tīrtha.