Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

त्रिवलीभङ्गसुभगं कर्णकुण्डलभूषितम् । विशालाभं सुपीनाङ्गं पार्श्वस्वावर्तभूषितम्

Transliteration

trivalībhaṅgasubhagaṃ karṇakuṇḍalabhūṣitam | viśālābhaṃ supīnāṅgaṃ pārśvasvāvartabhūṣitam

Translation

وہ تِرِوَلی کی خوش نما شکنوں سے دلکش تھا، کانوں کے کُنڈلوں سے مزین؛ جسامت میں وسیع اور اعضا میں بھرپور، اور اس کے پہلوؤں پر مبارک گھومتی لکیروں کی آرائش تھی۔

Word by Word

• त्रिवली-भङ्ग-सुभगम्: beautiful with triple folds/curves
• त्रिवली-भङ्ग-सुभगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रिवली (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक) + सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (त्रिवल्याः भङ्गः; तेन सुभगम् = beautiful with the triple-fold curvature); विशेषणम्

• कर्ण-कुण्डल-भूषितम्: adorned with ear-rings
• कर्ण-कुण्डल-भूषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक) + कुण्डल (प्रातिपदिक) + भूषित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (कर्णयोः कुण्डलैः भूषितम्); विशेषणम्

• विशाल-आभम्: having a broad radiance/appearance
• विशाल-आभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (‘विशाला आभा यस्य’); विशेषणम्

• सु-पीन-अङ्गम्: with well-developed limbs
• सु-पीन-अङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + पीन (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (‘सु-पीनम् अङ्गम् यस्य’ = well-developed limbs); विशेषणम्

• पार्श्व-स्व-आवर्त-भूषितम्: adorned with natural whorls on the sides
• पार्श्व-स्व-आवर्त-भूषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक) + स्व (प्रातिपदिक) + आवर्त (प्रातिपदिक) + भूषित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पार्श्वयोः स्वाभाविकैः आवर्तैः भूषितम्); विशेषणम्

Speaker

Unspecified narrator (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa-sattama)

Visual Art Cues

Scene: Attention shifts to torso and ornaments: the graceful tri-valī folds, ear-ornaments, broad and full limbs, and auspicious whorls on the sides—signs of prosperity and divinity.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious bodily marks symbolize cosmic order; remembering them supports dharma-centered devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it remains within the Revā Khaṇḍa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive and supports contemplative remembrance.