Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

Devanagari script

मार्कण्डं दृष्टवांस्तत्र तरुणादित्यसन्निभम् । ऋषिभिः सेव्यमानं तु नानाशास्त्रविशारदैः

Transliteration

mārkaṇḍaṃ dṛṣṭavāṃstatra taruṇādityasannibham | ṛṣibhiḥ sevyamānaṃ tu nānāśāstraviśāradaiḥ

Translation

وہاں انہوں نے مارکنڈیہ مُنی کو دیکھا، جو نوخیز سورج کی مانند تاباں تھا، اور جس کی خدمت بہت سے شاستروں کے ماہر رِشی کر رہے تھے۔

Word by Word

• मार्कण्डम्: Mārkaṇḍa (sage)
• मार्कण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: mārkaṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• दृष्टवान्: having seen
• दृष्टवान्: Kriyā (Verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु) + kta-vat (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृतान्त (क्तवतुँ/क्तवतु-प्रत्यय), परस्मैपदी-धातु; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (finite verb sense: ‘having seen’)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• तरुण-आदित्य-सन्निभम्: resembling the young sun
• तरुण-आदित्य-सन्निभम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: taruṇa (प्रातिपदिक) + āditya (प्रातिपदिक) + sannibha (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मार्कण्डम् इति विशेष्यस्य)

• ऋषिभिः: by sages
• ऋषिभिः: Kartṛ (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ṛṣi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• सेव्यमानम्: being served
• सेव्यमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: sev (धातु) + śānac (कृत्-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (शानच्/मान-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मार्कण्डम्)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (particle; emphasis/contrast)

• नाना-शास्त्र-विशारदैः: by those skilled in many śāstras
• नाना-शास्त्र-विशारदैः: Kartṛ (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: nānā (अव्यय/प्रातिपदिक-रूप) + śāstra (प्रातिपदिक) + viśārada (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ऋषिभिः)

Speaker

Sūta (deduced: narrative description)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (Narmadā tīrtha region)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims arrive at a serene riverside āśrama; Mārkaṇḍeya sits radiant like a young sun, surrounded by seated ṛṣis holding palm-leaf manuscripts and ritual implements; forest canopy and river shimmer frame the assembly.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Ṛṣis
• Pāṇḍavas
• Revā (Narmadā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The fruit of sacred travel includes darśana of realized sages, whose radiance and learning sustain dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mārkaṇḍeya’s āśrama within the Revā Khaṇḍa sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse highlights association with śāstra-knowing ṛṣis as a spiritual benefit.