Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

हंसतीर्थे नरः स्नात्वा दानं दत्त्वा च काञ्चनम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति

Transliteration

haṃsatīrthe naraḥ snātvā dānaṃ dattvā ca kāñcanam | sarvapāpavinirmukto brahmalokaṃ sa gacchati

Translation

ہنس تیرتھ میں انسان غسل کر کے اور کانچن (سونا) دان کر کے، تمام گناہوں سے پاک ہو جاتا ہے اور برہملوک کو جاتا ہے۔

Word by Word

• हंसतीर्थे: at Haṃsa-tīrtha
• हंसतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हंसतीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; समासः—हंस + तीर्थ (तत्पुरुषः)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया

• दानम्: a gift, charity
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• काञ्चनम्: gold
• काञ्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; दानस्य विशेष्य (object given)

• सर्वपापविनिर्मुक्तः: freed from all sins
• सर्वपापविनिर्मुक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + विनिर्मुक्त (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—सर्वपाप (षष्ठी-तत्पुरुषः) + विनिर्मुक्त (उपपद-तत्पुरुषः/कृदन्तसमासः); विशेषणम् (नरः)

• ब्रह्मलोकम्: to Brahmā’s world
• ब्रह्मलोकम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; समासः—ब्रह्मन् + लोक (तत्पुरुषः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम

• गच्छति: goes, attains
• गच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Mārkaṇḍeya (continued discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Haṃsatīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Dharādhiśa (king)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim bathes at a river ghat of Haṃsatīrtha, then offers gold in charity to a brāhmaṇa; above, a luminous path to Brahmaloka is hinted, with Brahmā’s realm depicted as radiant and serene.

Characters & Entities

• Haṃsatīrtha
• Brahmaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is paired with generosity: snāna plus dāna at a tīrtha yields freedom from sin and exalted posthumous realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Haṃsatīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Haṃsatīrtha and dāna, specifically gifting kāñcana (gold).