Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 48

अनेकरूपं प्रविभज्य देहं चकार देवेन्द्रगणान्समस्तान् । मुखाच्च वह्निर्मनसश्च चन्द्रश्चक्षोश्च सूर्यः सहसा बभूव

anekarūpaṃ pravibhajya dehaṃ cakāra devendragaṇānsamastān | mukhācca vahnirmanasaśca candraścakṣośca sūryaḥ sahasā babhūva

اس نے اپنے جسم کو بہت سے روپوں میں بانٹ کر دیوتاؤں کے تمام گروہ پیدا کیے۔ اس کے منہ سے آگ، اس کے من سے چاند، اور اس کی آنکھ سے سورج یکایک وجود میں آ گئے۔

aneka-rūpammanifold in form
aneka-rūpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—अनेकं रूपं यस्य/यत्
pravibhajyahaving divided
pravibhajya:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootpra-vi-√bhaj (भज्) (कृदन्त; ल्यप्/क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), ‘having divided/distributed’
dehambody
deham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
cakāramade/created
cakāra:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
devendra-gaṇānhosts of Indras (chief gods)
devendra-gaṇān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdevendra (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—देवेन्द्राणां गणाः
samastānall
samastān:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
mukhātfrom the mouth
mukhāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
vahniḥfire (Agni)
vahniḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
manasaḥfrom the mind
manasaḥ:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative) एकवचन (वैकल्पिकः षष्ठी-एकवचन रूपसाम्यं; अत्र ‘from the mind’ इति पञ्चमी)
caand
ca:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
candraḥthe moon
candraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
cakṣoḥfrom the eye
cakṣoḥ:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootcakṣus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative) एकवचन (रूपसाम्यं षष्ठी-एकवचन; अत्र ‘from the eye’ इति पञ्चमी)
caand
ca:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
sūryaḥthe sun
sūryaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sahasāsuddenly, at once
sahasā:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formरीति-अव्यय (adverb: suddenly/at once)
babhūvacame into being
babhūva:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Narrator (Revā-khaṇḍa frame; speaker not explicit in this snippet)

Scene: The Lord divides into many forms, producing hosts of gods; from mouth Agni, from mind Candra, from eye Sūrya—an instantaneous triadic burst of light and fire.

A
Agni
C
Candra
S
Sūrya
D
Devas (Devendra-gaṇa)

FAQs

All divine powers and cosmic lights are expressions of the One Lord—unity behind plurality.

No single site is named; the verse supplies a cosmic frame often used to magnify the sanctity of Revā tīrthas.

None; it is a doctrinal statement about divine emanation.