Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 33

Devanagari script

शान्तं प्रसुप्तं नवहेमवर्णमुमासहायं भगवन्तमीशम् । तमोवृतं पुण्यतमं वरिष्ठं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्करोमि

Transliteration

śāntaṃ prasuptaṃ navahemavarṇamumāsahāyaṃ bhagavantamīśam | tamovṛtaṃ puṇyatamaṃ variṣṭhaṃ pradakṣiṇīkṛtya namaskaromi

Translation

میں اُما کے ہمراہ اُس بھگوان اِیش کو—پُرسکون، خوابیدہ، تازہ سونے کے رنگ کا—تاریکی میں ڈھکا ہوا بھی نہایت مقدس، سب سے برتر—پرَدَکشنہ کر کے سجدۂ تعظیم کرتا ہوں۔

Word by Word

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; शम् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (Masculine, Accusative singular)

• प्रसुप्तम्: asleep
• प्रसुप्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-सुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्वप् (धातु) + क्त; प्र-उपसर्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (Masculine, Accusative singular)

• नवहेमवर्णम्: having the color of new gold
• नवहेमवर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नव-हेम-वर्ण (प्रातिपदिक; नव + हेम + वर्ण)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Masculine, Accusative singular)

• उमासहायम्: having Umā as companion
• उमासहायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उमा-सहाय (प्रातिपदिक; उमा + सहाय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Masculine, Accusative singular)

• भगवन्तम्: the Blessed Lord
• भगवन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative singular)

• ईशम्: the Lord
• ईशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative singular)

• तमोवृतम्: covered with darkness
• तमोवृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तमस्-वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; तमस् + वृ (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (Masculine, Accusative singular)

• पुण्यतमम्: most holy
• पुण्यतमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative) (Masculine, Accusative singular)

• वरिष्ठम्: best, most excellent
• वरिष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक; वृद्ध/वर धात्वर्थात् इष्ठन्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इष्ठन्-प्रत्यय (superlative) (Masculine, Accusative singular)

• प्रदक्षिणीकृत्य: having circumambulated
• प्रदक्षिणीकृत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-दक्षिणी-कृ (धातु) + त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वा/त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• नमस्करोमि: I bow, I salute
• नमस्करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस्-कृ (धातु; नामधातु/समासधातु)
• Form: लट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (Present, 1st person singular)

Speaker

Unspecified narrator/devotee voice (within Revā Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha milieu (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A golden-hued, peaceful Śiva appearing asleep, accompanied by Umā; the scene is wrapped in darkness, yet radiates sanctity. The devotee circumambulates and bows.

Characters & Entities

• Īśa (Śiva)
• Umā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence expressed through pradakṣiṇā and namaskāra is upheld as a direct mode of approaching the Supreme Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named; the verse models temple-like devotion within the Revā Khaṇḍa’s sacred narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Circumambulation (pradakṣiṇā) and prostration/salutation (namaskāra) are explicitly mentioned.