Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 25

Devanagari script

अनस्तमित आदित्ये वराहान्पञ्च पश्यतः । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

Transliteration

anastamita āditye varāhānpañca paśyataḥ | yatphalaṃ labhate pārtha tadihaikamanāḥ śṛṇu

Translation

اے پِرتھا کے بیٹے! جب سورج غروب نہ ہو رہا ہو (یعنی روشن دن میں) پانچ وراہوں کے درشن سے جو پھل ملتا ہے، اسے یہاں یکسو دل سے سن۔

Word by Word

• अनस्तमिते: when (the sun is) not set
• अनस्तमिते: Adhikarana (अधिकरण/काल)
• Type: Adjective
• Root: अनस्तमित (कृदन्त, न + अस्तम् + √इ)
• Form: सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (आदित्ये); अर्थः: ‘न अस्तं गते’ (not set)

• आदित्ये: in/at the sun (i.e., while the sun is up)
• आदित्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• वराहान्: boars (Varāhas)
• वराहान्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• पञ्च: five
• पञ्च: Karman (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-शब्द)
• Form: अव्ययवत् संख्या-विशेषणम्; द्वितीया-बहुवचनार्थे (modifying वराहान्)

• पश्यतः: of (one) seeing
• पश्यतः: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (genitive absolute sense: ‘of one who sees’); अर्थः: पश्यतः जनस्य

• यत्-फलम्: whatever fruit (result)
• यत्-फलम्: Karman (कर्म/फल-रूप)
• Type: Noun
• Root: यत् (सर्वनाम) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: कर्मधारयः (‘यत्’ इति विशेषणं ‘फलम्’)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (विधेय)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• तत्: that
• तत्: Karta (कर्ता/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अन्वयः: तत् (फलम्)

• इह: here
• इह: Adhikarana (देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• एक-मनाः: with one-pointed mind
• एक-मनाः: Karta (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः: ‘एकं मनः यस्य’ (one-pointed)

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्

Speaker

Skanda (deduced; vocative “Pārtha” indicates address to Arjuna within a narrated frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pañca-Varāha Darśana (five Varāhas)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim moves through five successive Varāha shrines under a bright, unsinking sun; each shrine shows a distinct Varāha iconography, culminating in a reverent pause as the narrator promises the fruit.

Characters & Entities

• Āditya (Sun)
• Varāha
• Pārtha (Arjuna)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana (sacred seeing) is transformative; attentive devotion unlocks the promised spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A circuit of five Varāha stations within the Revā-kṣetra pilgrimage landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Behold five Varāha manifestations during daytime (before sunset) and listen/reflect on the stated phala.