Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वृषमुत्सृजते नरः । स याति शिवसायुज्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā vṛṣamutsṛjate naraḥ | sa yāti śivasāyujyamityevaṃ śaṅkaro'bravīt

اُس تیرتھ میں جو شخص اشنان کرکے پھر وِرشبھ (بیل) کو مقدّس دان کے طور پر چھوڑ دے، وہ شِو کے ساتھ سَایُجیہ (وصال) پاتا ہے—یوں شنکر نے فرمایا۔

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location modifier)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; deictic adverb (place)
तीर्थेat the sacred ford
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
तुindeed
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootस्ना (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त (absolutive) ‘having bathed’
वृषम्a bull
वृषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
उत्सृजतेreleases/lets go
उत्सृजते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootउत्-√सृज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
यातिgoes/attains
याति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
शिवसायुज्यम्union with Śiva
शिवसायुज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + सायुज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘union with Śiva’
इतिthus
इति:
Quotation marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle
एवम्in this way
एवम्:
Modifier
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; manner-adverb
शङ्करःŚaṅkara
शङ्करः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Narrator reporting Śiva; explicit: Śaṅkara

Tirtha: Bhṛgukaccha-tīrtha (Revā-khaṇḍa)

Type: ghat

Scene: At the riverine tīrtha, a devotee bathes, then ceremonially releases a decorated bull as sacred gift; Śaṅkara’s words hover as divine sanction.

T
Tīrtha (Bhṛgu tīrtha context)
Ś
Śaṅkara (Śiva)
V
Vṛṣa (bull)

FAQs

Pilgrimage is completed through compassion and dāna—snāna joined with sacred gifting leads toward liberation and Śiva-union.

The tīrtha in the Bhṛgu region (Bhṛgukṣetra/Bhṛgu-tīrtha) where this rite yields Śiva-sāyujya.

Bathe at the tīrtha and perform vṛṣotsarga—releasing/gifting a bull as a sacred act.