Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30

Devanagari script

तेन पिण्डप्रदानेन नृत्यन्ति पितरस्तथा । शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ

Transliteration

tena piṇḍapradānena nṛtyanti pitarastathā | śaṅkhoddhāre naraḥ snātvā pūjayedbalakeśavau

Translation

اُس پِنڈ دان سے پِتر ایسے خوش ہوتے ہیں گویا رقص کر رہے ہوں۔ شَنکھوُدھّار میں اشنان کر کے انسان کو بَل اور کیشو کی پوجا کرنی چاہیے۔

Word by Word

• तेन: by that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular of pronoun)

• पिण्ड-प्रदानेन: by the offering of rice-balls (piṇḍa)
• पिण्ड-प्रदानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + प्रदान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पिण्डस्य प्रदानम्)

• नृत्यन्ति: dance
• नृत्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नृत् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचनम्

• तथा: thus/also
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• शङ्ख-उद्धारे: at Śaṅkhoddhāra (the place/ford)
• शङ्ख-उद्धारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शङ्ख (प्रातिपदिक) + उद्धार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शङ्खस्य उद्धारः)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive); पूर्वक्रिया (having bathed)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• बल-केशवौ: Bala and Keśava (Balarāma and Kṛṣṇa)
• बल-केशवौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक) + केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), द्विवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः

Speaker

Śiva (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṅkhoddhāra

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a river-ford offers rice-balls (piṇḍas) on kuśa grass; subtle ancestral figures rejoice; after snāna he worships Bala and Keśava on a small riverside altar.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Piṇḍa
• Śaṅkhoddhāra
• Bala
• Keśava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rites for ancestors are not merely formal—they are portrayed as truly nourishing and joy-giving, especially when completed with Viṣṇu-worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śaṅkhoddhāra-tīrtha, where piṇḍa-offering and subsequent worship are especially fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer piṇḍas for the Pitṛs; bathe at Śaṅkhoddhāra; then worship Bala and Keśava.