Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

आग्नेयं वारुणाच्छ्रेष्ठं यस्मादुक्तं स्वयम्भुवा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ह्याग्नेयं स्नानमाचरेत्

āgneyaṃ vāruṇācchreṣṭhaṃ yasmāduktaṃ svayambhuvā | tasmātsarvaprayatnena hyāgneyaṃ snānamācaret

آگنیہ اسنان وارون اسنان سے افضل ہے، کیونکہ اسے سویمبھُو (برہما) نے خود فرمایا۔ اس لیے ہر طرح کی کوشش کے ساتھ آگنیہ اسنان کرنا چاہیے۔

आग्नेयम्Agneya (fire-related) [bath]
आग्नेयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)
वारुणात्from the Vāruṇa (water-related) [bath]
वारुणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Ablative, Singular)
श्रेष्ठम्superior
श्रेष्ठम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)
यस्मात्because (from which reason)
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Pronoun, Ablative, Singular)
उक्तम्said/declared
उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Past passive participle: 'said')
स्वयम्भुवाby Svayambhū (Brahmā)
स्वयम्भुवा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वयम्भू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Instrumental, Singular)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Pronoun, Ablative, Singular)
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootसर्व + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Instrumental, Singular); समासः—षष्ठी/कर्मधारय-भावे 'सर्वः प्रयत्नः'
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
आग्नेयम्Agneya [bath]
आग्नेयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
आचरेत्should perform/practise
आचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Optative, 3rd person singular)

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Bhūtīśvara (implied in immediate context of the section)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A sage instructs a kingly listener on the superiority of Āgneya-snana; a devotee applies sacred ash with reverence before approaching a Shiva shrine.

Ā
Āgneya-snānā
V
Vāruṇa-snānā
S
Svayambhū (Brahmā)

FAQs

Scriptural authority and lineage of teaching matter; a practice endorsed by Svayambhū is urged as especially efficacious.

The injunction appears in the Bhūtīśvara Māhātmya setting, though the verse focuses on the rite itself.

Perform Āgneya-snānā with full commitment, presented as superior even to Vāruṇa-snānā.