Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सर्वसङ्गपरित्यागे चित्ते निर्विषयीकृते । अयुक्तं षष्टिसहस्राणां कर्तं मम विनाशनम्

Transliteration

sarvasaṅgaparityāge citte nirviṣayīkṛte | ayuktaṃ ṣaṣṭisahasrāṇāṃ kartaṃ mama vināśanam

Translation

جب میرا دل ہر طرح کی وابستگی چھوڑ کر حواس کے موضوعات سے بے تعلق ہو گیا ہے، تو ساٹھ ہزار کے ہلاک کرنے کا عامل بننا میرے لیے ناموزوں ہے۔

Word by Word

• सर्वसङ्गपरित्यागे: in the abandonment of all attachments
• सर्वसङ्गपरित्यागे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व-सङ्ग-परित्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां सङ्गानां परित्यागः)

• चित्ते: in the mind
• चित्ते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• निर्विषयीकृते: made free from objects (objectless)
• निर्विषयीकृते: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्विषयी-कृ (कृ धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘चित्ते’ इत्यस्य विशेषणम्

• अयुक्तम्: improper, not fitting
• अयुक्तम्: Predicate (Vidheyavisheshana/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• षष्टिसहस्राणाम्: of sixty thousand
• षष्टिसहस्राणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: षष्टि-सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; द्विगु-समासः (षष्टिः सहस्राणि)

• कर्तुम्: to do, to cause
• कर्तुम्: Kriya (Infinitive complement/क्रिया-पूर्तिः)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपदी; अर्थः—‘to do/make’

• मम: my
• मम: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• विनाशनम्: destruction
• विनाशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Kapila (inferred from immediate context: his inner reflection is voiced)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/Śaunaka group (typical frame; not explicit here)

Visual Art Cues

Scene: A sage in deep dispassion sits in meditation, senses withdrawn; behind him a faint vision of a tragic mass-destruction he refuses to own, conveying moral recoil and renunciation.

Characters & Entities

• Kapila
• Ṣaṣṭi-sahasra (sixty thousand Sagara sons)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True renunciation implies freedom from violent agency; the purified mind seeks reconciliation and dharmic resolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

It prepares the ground for the glorification of Kāpila-tīrtha connected to Kapila’s purification acts.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual here; it expresses the ethical basis for undertaking prāyaścitta through tīrtha observances.