Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 61

Devanagari script

भूषिता तेन राजेन्द्र सशैलवनकानना । रेवायां दक्षिणे भागे शिवक्षेत्रात्समीपतः

Transliteration

bhūṣitā tena rājendra saśailavanakānanā | revāyāṃ dakṣiṇe bhāge śivakṣetrātsamīpataḥ

Translation

اے راجندر! یوں یہ دھرتی پہاڑوں، جنگلوں اور بنوں سے آراستہ ہو کر رِیوا کے جنوبی حصے میں، شیو-کْشیتْر کے قریب واقع ہے۔

Word by Word

• भूषिता: adorned
• भूषिता: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भूष् (धातु) (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः

• सशैलवनकानना: with mountains, forests, and groves
• सशैलवनकानना: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-शैल-वन-कानन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः बहुव्रीहिः/उपपद-समासः (सा शैलैः वनैः काननैः च सह)

• रेवायाम्: in/on the Revā (Narmadā)
• रेवायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• दक्षिणे: in the southern
• दक्षिणे: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘southern’—भागे इति पदस्य विशेषणम्

• भागे: part/region
• भागे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• शिवक्षेत्रात्: from the Śiva sacred area
• शिवक्षेत्रात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिव-क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (शिवस्य क्षेत्रम्)

• समीपतः: nearby
• समीपतः: Desha-adhikarana (Locative sense/देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: समीपतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (adverb) ‘near/close by’

Speaker

Unknown (context suggests a Purāṇic narrator addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) south-bank Śiva-kṣetra (unnamed here)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra (king)

Visual Art Cues

Scene: Panoramic Narmadā south bank: flowing river, ghats, nearby Śiva-kṣetra/temple spire, forested hills and groves; the king is shown listening as the narrator gestures toward the landscape.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)
• Śiva-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Nature and sacred space together form a divinely adorned landscape where dharma and pilgrimage flourish.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Śiva-kṣetra situated near the southern bank/region of the Revā (Narmadā).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse provides sacred topography and location context.