Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

Devanagari script

प्राप्तं दुःखं मया घोरं पूर्वजन्मार्जितं फलम् । मा विषादं कुरुध्वं भोः कृतं पापं तु भुज्यते

Transliteration

prāptaṃ duḥkhaṃ mayā ghoraṃ pūrvajanmārjitaṃ phalam | mā viṣādaṃ kurudhvaṃ bhoḥ kṛtaṃ pāpaṃ tu bhujyate

Translation

مجھ پر جو یہ ہولناک دکھ آیا ہے وہ پچھلے جنم میں کمائے ہوئے پھل کا نتیجہ ہے۔ اے قابلِ تعظیم حضرات، غم نہ کریں—کیا ہوا پاپ یقیناً بھگتنا ہی پڑتا ہے۔

Word by Word

• प्राप्तम्: has come, obtained
• प्राप्तम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘obtained/has come’ (qualifying duḥkham)

• दुःखम्: suffering
• दुःखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मया: to me
• मया: Sampradana (Experiencer/recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम—‘by me/to me’ (here: to me/for me)

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण—‘terrible’

• पूर्वजन्मार्जितम्: earned in a previous birth
• पूर्वजन्मार्जितम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व + जन्मन् + अर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष—‘पूर्वजन्मना अर्जितम्’ (acquired in a previous birth)

• फलम्: result, fruit
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मा: do not
• मा: Pratishedha (Prohibition/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक निपात (prohibitive particle: do not)

• विषादम्: despondency
• विषादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विषाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• कुरुध्वम्: do (you all)
• कुरुध्वम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन; ‘do/make’

• भोः: O!
• भोः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भोः (अव्यय)
• Form: अव्यय; संबोधन-निपात (vocative particle: O!)

• कृतम्: committed
• कृतम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done/committed’ (qualifying pāpam)

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: indeed/but)

• भुज्यते: is endured/experienced
• भुज्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘is experienced/suffered’

Speaker

Māṇḍavya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Māṇḍavya, grievously afflicted, speaks calmly: ‘Do not grieve; this is past-born fruit; sin must be endured.’ Sages listen with softened faces.

Characters & Entities

• Māṇḍavya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Suffering can be the maturation of past karma; dharma calls for steadiness and acceptance rather than despair.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is ethical-philosophical; the wider Revā Khaṇḍa context belongs to the Narmadā sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it teaches the doctrine of karmic consequence (pāpa-phala) and forbearance.