Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

मार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगस्यादौ दक्षिणे गिरिमुत्तमम् । विन्ध्यं सर्वगुणोपेतं नियतो नियताशनः

mārkaṇḍeya uvāca | purā kṛtayugasyādau dakṣiṇe girimuttamam | vindhyaṃ sarvaguṇopetaṃ niyato niyatāśanaḥ

مارکنڈَیَہ نے کہا: قدیم زمانے میں، کِرت یُگ کے آغاز پر، جنوب میں میں وِندھْی نامی اُس بہترین پہاڑ کے پاس گیا جو ہر خوبی سے آراستہ تھا؛ میں ضبطِ نفس میں قائم اور کم خوراک تھا۔

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्
पुराformerly; once
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)
कृतयुगस्यof the Kṛta-yuga
कृतयुगस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकृतयुग (प्रातिपदिक: कृत + युग)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (कृतस्य युगम्)
आदौat the beginning
आदौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular)
दक्षिणेin the south
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular); ‘दक्षिणे (देशे/भागे)’
गिरिम्mountain
गिरिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)
उत्तमम्excellent; best
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular); ‘गिरिम्’ इति विशेषणम्
विन्ध्यम्the Vindhya (mountain)
विन्ध्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविन्ध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular); ‘गिरिम्’ इत्यस्य विशेष-नाम
सर्वगुणोपेतम्endowed with all virtues
सर्वगुणोपेतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + गुण + उपेत (प्रातिपदिक; उप + इ (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः ‘सर्वैः गुणैः उपेतम्’ (endowed with all qualities)
नियतःdisciplined; restrained
नियतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि + यम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; आत्मनः अवस्थावाचकः
नियताशनःof regulated diet
नियताशनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनियत + आशन (प्रातिपदिक: नियत + आशन)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; कर्मधारयः (नियतं आशनं यस्य/नियत-आशनः)

Markaṇḍeya

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya narrates his early Kṛta-yuga approach to the virtuous Vindhya: a vast mountain with hermitages, the sage austere, carrying kamaṇḍalu, practicing restraint.

M
Markaṇḍeya
K
Kṛta Yuga
V
Vindhya

FAQs

Tīrtha origins are tied to ṛṣi-discipline: self-restraint and tapas are presented as the backdrop of sacred geography.

The narrative begins in the Vindhya region, setting up the later identification of a Narmadā tīrtha.

An ascetic ideal is implied: niyama (discipline) and regulated diet (niyatāśana).