Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 36

Devanagari script

पित्तात्तु दर्शनं पक्तिमौष्ण्यं रूपं प्रकाशनम् । सलिलाद्रसनां शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्दवम्

Transliteration

pittāttu darśanaṃ paktimauṣṇyaṃ rūpaṃ prakāśanam | salilādrasanāṃ śaityaṃ snehaṃ kledaṃ samārdavam

Translation

پِتّ (آگنی اصول) سے بینائی، ہضم، حرارت، روپ اور روشنی پیدا ہوتی ہے۔ اور جل تَتّو سے ذائقہ، ٹھنڈک، چکناہٹ، نمی اور نرمی ظاہر ہوتی ہے۔

Word by Word

• पित्तात्: from bile/pitta
• पित्तात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (source)

• तु: indeed
• तु: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• दर्शनम्: seeing/vision
• दर्शनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• पक्तिम्: cooking/digestion
• पक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• औष्ण्यम्: heat/warmth
• औष्ण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: औष्ण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• रूपम्: form/color
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• प्रकाशनम्: illumination/making manifest
• प्रकाशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रकाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• सलिलात्: from water
• सलिलात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान

• रसनाम्: tongue/taste-organ
• रसनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रसना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• शैत्यम्: coolness
• शैत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• स्नेहम्: oiliness/unctuousness
• स्नेहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• क्लेदम्: moisture/dampness
• क्लेदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्लेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• समार्दवम्: softness/pliancy
• समार्दवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम् (उपसर्ग) + आर्दव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म; उपसर्गपूर्वक-भाववाचक

Speaker

Sūta (deduced for Āvantya Khaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Two elemental panels: tejas as a radiant flame-lotus illuminating an eye motif and a small digestive fire; water as a cool blue lotus-lake offering nectar drops, softening the embryo’s form.

Characters & Entities

• Pitta
• Salila (Water)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Perception and bodily functions are expressions of elemental powers; gratitude and self-control align the body with sacred order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within Revā Khaṇḍa (Revā/Narmadā context) but does not praise a particular named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated; the verse is explanatory (guṇa and function attribution).