Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अर्धयोजनविस्तारं तदर्द्धेनैव चायतम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्

Transliteration

ardhayojanavistāraṃ tadarddhenaiva cāyatam | śuklatīrthaṃ mahāpuṇyaṃ mahāpātakanāśanam

Translation

شُکل تیرتھ آدھا یوجن چوڑا ہے اور اس کی آدھی ہی لمبائی ہے؛ یہ نہایت عظیم پُنّیہ دینے والا اور بڑے سے بڑے پاتک کا ناس کرنے والا ہے۔

Word by Word

• अर्धयोजनविस्तारम्: (having) a breadth of half a yojana
• अर्धयोजनविस्तारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्ध (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + विस्तार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्ध-योजनस्य विस्तारः)

• तदर्द्धेन: by its half
• तदर्द्धेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य अर्धेन)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• आयतम्: extended/long (in length)
• आयतम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आयत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to तीर्थम् implied)

• शुक्लतीर्थम्: the Śukla-tīrtha (holy ford)
• शुक्लतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (शुक्लं तीर्थम्)

• महापुण्यम्: greatly meritorious
• महापुण्यम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महৎ पुण्यम्); विशेषणम् (to तीर्थम्)

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (महापातकानां नाशनम्); विशेषणम् (to तीर्थम्)

Speaker

Skanda (deduced: Skanda Purāṇa narrative voice within Revā-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukla-tīrtha

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A luminous riverside tīrtha called Śukla, its sacred precinct indicated by measured expanse; pilgrims approach with waterpots, while the river gleams pale and auspicious.

Characters & Entities

• Śukla-tīrtha
• Yojana (measure)
• Mahāpātaka (great sin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography matters in Purāṇic dharma: a divinely charged place can neutralize even heavy karmic burdens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śukla-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a specific rite here; the verse defines the tīrtha and its sin-destroying potency (supporting snāna/darśana in nearby verses).