Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 117

Devanagari script

शुद्धस्फटिकसङ्काशं दृष्ट्वा रज्जुं महामतिः । आप्लुत्य विमले तोये गतोऽसौ वैष्णवं पदम्

Transliteration

śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ dṛṣṭvā rajjuṃ mahāmatiḥ | āplutya vimale toye gato'sau vaiṣṇavaṃ padam

Translation

خالص بلور کی مانند چمکتی رسی کو دیکھ کر اُس عظیم دل نے پاکیزہ پانی میں غسل کیا اور ویشنو کے اعلیٰ مقام کو پا لیا۔

Word by Word

• śuddha-sphaṭika-saṅkāśam: resembling pure crystal
• śuddha-sphaṭika-saṅkāśam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: śuddha (प्रातिपदिक) + sphaṭika (प्रातिपदिक) + saṅkāśa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शुद्धस्य स्फटिकस्य इव सङ्काशः)

• dṛṣṭvā: having seen
• dṛṣṭvā: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया—"having seen"

• rajjum: a rope
• rajjum: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: rajjū (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• mahāmatiḥ: the great-minded one
• mahāmatiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + mati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती मतिः यस्य)

• āplutya: having bathed
• āplutya: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: plu (धातु) उपसर्गः ā-
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; अर्थः—"having bathed/plunged"

• vimale: in the pure
• vimale: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: vimala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; "तोये" इति विशेषणम्

• toye: in water
• toye: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: toya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• gataḥ: went/attained
• gataḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: gam (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे—"gone/attained"

• asau: he
• asau: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: adas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• vaiṣṇavam: Vaiṣṇava (of Viṣṇu)
• vaiṣṇavam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: vaiṣṇava (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; "पदम्" इति विशेषणम्

• padam: state/abode
• padam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: pada (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (narrating; inferred)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śuklatīrtha

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A great-souled pilgrim beholds a rope gleaming like pure crystal near the river; he descends into spotless waters of Narmadā and emerges radiant, symbolically ascending to the Vaiṣṇava realm.

Characters & Entities

• Vaiṣṇava pada (abode of Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity of heart expressed through tīrtha-snāna culminates in liberation (Vaiṣṇava pada).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context is the Śuklatīrtha episode on the Narmadā within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing/immersion) in pure sacred waters is explicitly described.