Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

Devanagari script

एवं दृष्टः स देवेन सशरः सशरासनः । भस्मीभूतो गतः कामो विनाशः सर्वदेहिनाम्

Transliteration

evaṃ dṛṣṭaḥ sa devena saśaraḥ saśarāsanaḥ | bhasmībhūto gataḥ kāmo vināśaḥ sarvadehinām

Translation

یوں جب خدا نے اسے دیکھا تو کام—اپنے تیروں اور کمان سمیت—راکھ بن کر چلا گیا؛ اور وہ جسم داروں کے لیے ہلاکت کا سبب ٹھہرا، کیونکہ خواہش ہی تباہی لاتی ہے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having been seen)

• सः: he (that one)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• देवेन: by the god
• देवेन: Karana (Instrument/करणम्)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन

• स-शरः: with arrows
• स-शरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय ‘सहित’) + शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; स-उपपद-तत्पुरुष (शरैः सहितः)

• स-शरासनः: with bow
• स-शरासनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय ‘सहित’) + शरासन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; स-उपपद-तत्पुरुष (शरासनेन/धनुषा सहितः)

• भस्मी-भूतः: turned to ashes
• भस्मी-भूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भस्म (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त; भू धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (भस्म इव/भस्मरूपं भूतः = reduced to ashes)

• गतः: went, perished
• गतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (went, departed)

• कामः: Kāma (Cupid/desire)
• कामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• विनाशः: destruction
• विनाशः: Kriya (Predicate/विधेय)
• Type: Noun
• Root: विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate noun)

• सर्व-देहिनाम्: of all embodied beings
• सर्व-देहिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (सम्बन्ध) विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (सर्वेषां देहिनाम्)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator), by context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Madana-dahana-smṛti-sthāna (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kāma, holding bow and arrows, is caught in Śiva’s gaze; in an instant he collapses into a small heap of ash; the bow and arrows fall inert; the air clears from frenzy to stillness.

Characters & Entities

• Śiva
• Kāma (Madana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire, when unchecked, destroys embodied beings; Śiva’s act symbolizes the conquest of kāma through higher awareness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is situated in the Gaṅgā-sāgara context within Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse narrates Kāma’s destruction and its moral implication.