Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 36

Devanagari script

स सप्तलोकान्तरनिःसृतात्मा महभुजावेष्टितसर्वगात्रः । नेत्रेण सूर्योदयसन्निभेन प्रवालकाङ्कूरनिभोदरेण

Transliteration

sa saptalokāntaraniḥsṛtātmā mahabhujāveṣṭitasarvagātraḥ | netreṇa sūryodayasannibhena pravālakāṅkūranibhodareṇa

Translation

اُس کی ہستی گویا سات جہانوں کے بیچ کے فاصلے چیرتی ہوئی اُمڈ آئی؛ زور آور بازوؤں نے اُس کے سارے جسم کو گھیر رکھا تھا۔ طلوعِ آفتاب جیسی آنکھ اور مرجان کی نئی کونپل جیسے پیٹ کے ساتھ وہ جلوہ گر ہوا۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सप्तलोकान्तरनिःसृतात्मा: whose self has emerged beyond the seven worlds
• सप्तलोकान्तरनिःसृतात्मा: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त + लोक + अन्तर + निः-√सृ (धातु) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः; ‘निःसृत’ (क्त-कृदन्त) + ‘आत्मा’ (आत्मन्-शब्द) — सप्तलोकान्तरात् निःसृतः आत्मा यस्य

• महभुजावेष्टितसर्वगात्रः: whose whole body is wrapped by huge arms
• महभुजावेष्टितसर्वगात्रः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + भुज + आ-√वेष्ट् (धातु) + सर्व + गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः; ‘आवेष्टित’ (क्त) — महाभुजैः आवेष्टितानि सर्वगात्राणि यस्य

• नेत्रेण: with (his) eye
• नेत्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• सूर्योदयसन्निभेन: resembling sunrise
• सूर्योदयसन्निभेन: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूर्योदय + सन्निभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (सूर्योदय-सदृशः)

• प्रवालकाङ्कूरनिभोदरेण: having a belly like a coral sprout
• प्रवालकाङ्कूरनिभोदरेण: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रवाल + काङ्कूर + निभ + उदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (प्रवालकाङ्कूरनिभम् उदरं यस्य)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avantī-kṣetra (Revā-khaṇḍa frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A colossal Śiva whose presence seems to surge through the gaps between seven worlds; mighty arms encircle and envelop his limbs; one eye blazes like sunrise; the belly glows with coral-sprout hue—strange, living radiance.

Characters & Entities

• Śiva
• Seven worlds (Sapta-loka)
• Sunrise imagery

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is portrayed as all-pervading across worlds, inviting contemplation on the divine as immanent and transcendent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is cosmological description within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicit.