Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 149›Shloka 17
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 17

Devanagari script

ते भाग्यहीना मनुजाः सुशोच्यास्ते भूमिभाराय कृतावताराः । अचेतनास्ते पशुभिः समाना ये भक्तिहीना भगवत्यनन्ते

Transliteration

te bhāgyahīnā manujāḥ suśocyāste bhūmibhārāya kṛtāvatārāḥ | acetanāste paśubhiḥ samānā ye bhaktihīnā bhagavatyanante

Translation

بدنصیب ہیں وہ انسان، نہایت قابلِ افسوس، جو زمین پر محض بوجھ بن کر جنم لیتے ہیں۔ جو بھگوان اَننت کی بھکتی سے خالی ہیں وہ بےحس ہیں، جانوروں کے برابر۔

Word by Word
tethose
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
bhāgya-hīnāḥfortune-less
bhāgya-hīnāḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhāgya (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास ('भाग्येन हीनाः'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
manujāḥmen/humans
manujāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmanuja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
su-śocyāḥmost pitiable
su-śocyāḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + śocya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास ('सुशोच्याः' = अत्यन्तं शोच्याः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'शोच्य'—शोचितव्य (to be lamented)
tethose
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
bhūmi-bhārāyafor (being) a burden to the earth
bhūmi-bhārāya:
Sampradāna (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक) + bhāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास ('भूमेः भारः'); पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदानार्थे
kṛta-avatārāḥborn (only) to be an incarnation (i.e., taking birth)
kṛta-avatārāḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक) + avatāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास ('कृतः अवतारः'—made/assumed incarnation, i.e., 'born'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
acetanāḥsenseless/unaware
acetanāḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Roota-cetana (प्रातिपदिक)
Formनञ्-समास/उपपद-निषेध ('अचेतन' = चेतनारहित); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
tethose
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
paśubhiḥwith beasts/animals
paśubhiḥ:
Sahakāraka/Upamāna (Instrumental of comparison/तुलना)
TypeNoun
Rootpaśu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन
samānāḥsimilar
samānāḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'समाना'—सदृशाः (equal/similar)
yewho
ye:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypePronoun
Rootyad (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
bhakti-hīnāḥdevoid of devotion
bhakti-hīnāḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhakti (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास ('भक्त्या हीनाः'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
bhagavatiin the Lord
bhagavati:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; 'भगवति'—भगवति विष्णौ (in the Lord)
ananteAnanta (the Infinite, Viṣṇu)
anante:
Adhikaraṇa (Locative apposition/अधिकरण-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootananta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; विष्णोर्नाम
Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate chapter context continuing into 150.1)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (general)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two contrasting figures on the riverbank: one devoted, luminous and attentive; another indifferent, heavy and shadowed, symbolically weighing down the earth; above, Ananta (Vishnu on Śeṣa) as the object of devotion.

Characters & Entities
A
Ananta
B
Bhagavān

FAQs

Human life finds its dignity in devotion; without bhakti, life is spiritually inert.

No particular tīrtha is named; the verse functions as a moral foundation within the Revā Khaṇḍa narrative.

No specific rite is stated; it urges cultivation of bhakti to Ananta.

←Previous Verse
Next Verse→