Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

सोमनाथं तु विख्यातं यत्सोमेन प्रतिष्ठितम् । तत्र सोमग्रहे पुण्यं तत्पुण्यं लभते नरः

Transliteration

somanāthaṃ tu vikhyātaṃ yatsomena pratiṣṭhitam | tatra somagrahe puṇyaṃ tatpuṇyaṃ labhate naraḥ

Translation

سومناتھ مشہور ہے—جسے سوم (چاند) نے قائم کیا۔ جو شخص اسی مقام پر سوم گرہ کا پُنّیہ انوشتھان کرے، وہ اسی مقدس عمل کا ثواب پاتا ہے۔

Word by Word

• सोमनाथम्: Somanātha
• सोमनाथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम-नाथ (प्रातिपदिक; सोम + नाथ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सोमस्य नाथः’)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधार्थक-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)

• विख्यातम्: well-known
• विख्यातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सोमनाथम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• सोमेन: by Soma
• सोमेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रतिष्ठितम्: established
• प्रतिष्ठितम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: प्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: ‘there’)

• सोमग्रहे: at Somagraha
• सोमग्रहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सोम-ग्रह (प्रातिपदिक; सोम + ग्रह)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सोमस्य ग्रहः’ = सोमतीर्थ/स्थान)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मरूपेण

• तत्पुण्यम्: that very merit
• तत्पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्-पुण्य (प्रातिपदिक; तत् + पुण्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (‘तत् एव पुण्यम्’)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/ Ugraśravas) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somnātha (Prabhāsa Kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpaśreṣṭha (king)

Visual Art Cues

Scene: Somnātha temple by the sea with a radiant Śiva-liṅga; Soma (Moon-god) performs pratiṣṭhā and worship, pouring cool white libations; night sky glows with lunar sheen over waves.

Characters & Entities

• Somnātha
• Soma (Candra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit increases when a sacred observance is performed at its divinely connected site; place and rite together intensify puṇya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Somnātha, the Śiva-site said to be established by Soma (the Moon).

What ritualistic prescription is mentioned?

Somagraha—an observance/auspicious occasion connected with Soma, performed at Somnātha for attaining its full merit.