Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

हृदयेशः स्वयं विष्णुर्जपेद्देवं महेश्वरम् । गन्धर्वाप्सरसश्चैव मरुतो मारुतास्तथा

hṛdayeśaḥ svayaṃ viṣṇurjapeddevaṃ maheśvaram | gandharvāpsarasaścaiva maruto mārutāstathā

دل میں بسنے والے پروردگار وِشنو خود دیو مہیشور کا جپ کرتے ہیں۔ گندھرو، اپسرائیں اور مَرُت—ہوا کے دیوتا بھی اسی طرح جپ کرتے ہیں۔

हृदयेशःthe Lord of the heart
हृदयेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहृदय + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formस्वार्थक-अव्ययम् (reflexive/emphatic particle)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
जपेत्should recite
जपेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
महेश्वरम्Maheśvara (the Great Lord)
महेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमह + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
गन्धर्वGandharvas
गन्धर्व:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम् (समुच्चय-गणना)
अप्सरसःApsarases
अप्सरसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम् (समुच्चय-गणना)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्
मारुताःthe wind-gods (Marutas)
मारुताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमारुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya Khaṇḍa narration)

Tirtha: Revā-tīrtha (Śiva-centered)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A visionary scene: Viṣṇu seated in yogic posture with a subtle heart-lotus glow, chanting Maheśvara’s name; around him Gandharvas and Apsarases sing, while Maruts swirl as gentle winds, all oriented toward an unseen Śiva-presence.

V
Viṣṇu
M
Maheśvara (Śiva)
G
Gandharva
A
Apsaras
M
Marut

FAQs

Supreme devotion transcends sectarian boundaries: even Viṣṇu and the celestial hosts honor Śiva through japa.

The same ‘parama tīrtha’ context of Revākhaṇḍa, whose sanctity is underscored by the presence and worship of divine beings.

Japa—repetition/chanting of Maheśvara’s name or mantra.