Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

येनैकादशरुद्राश्च ह्यादित्याः समरुद्गणाः । वसवो वायुना सार्द्धं चन्द्रादित्यौ सुरेश्वर

Transliteration

yenaikādaśarudrāśca hyādityāḥ samarudgaṇāḥ | vasavo vāyunā sārddhaṃ candrādityau sureśvara

Translation

جس نے گیارہ رودروں کو، آدتیوں کو مرُتوں کے جتھوں سمیت، وسوؤں کو وایو کے ساتھ، بلکہ چاند اور سورج کو بھی—اے دیوتاؤں کے سردار—مغلوب کر دیا تھا۔

Word by Word

• येन: by whom; by which
• येन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• एकादशरुद्राः: the eleven Rudras
• एकादशरुद्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एकादश (संख्या-प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-बोधक (conjunction)

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (particle; emphasis)

• आदित्याः: the Ādityas
• आदित्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• समरुद्गणाः: the groups of Maruts (along with)
• समरुद्गणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स (उपसर्ग/सह) + मरुत् (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• वसवः: the Vasus
• वसवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• वायुना: with Vāyu
• वायुना: Sahakarana (सह-करण)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• सार्द्धम्: together with
• सार्द्धम्: Saha (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक-अव्यय (adverb/particle meaning ‘together with’)

• चन्द्रादित्यौ: the Moon and the Sun
• चन्द्रादित्यौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन

• सुरेश्वर: O lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nandāhrada

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja

Visual Art Cues

Scene: A vast celestial battlefield tableau: Rudras, Ādityas, Maruts, Vasus, Vāyu, Sun and Moon shown subdued or retreating under the asura’s dominance, setting the stage for Devi’s intervention.

Characters & Entities

• Rudras
• Ādityas
• Maruts
• Vasus
• Vāyu
• Candra
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma can appear overwhelmingly powerful—even against cosmic deities—necessitating divine grace and righteous alignment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the Nandā-hrada Māhātmya narrative by describing the threat that led to Devī’s intervention.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive mythic context.