Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

मद्रूपं तु समास्थाय त्वया चैतद्विनिर्मितम् । वैष्णवीं मूर्तिमास्थाय त्वयैतत्परिपालितम्

Transliteration

madrūpaṃ tu samāsthāya tvayā caitadvinirmitam | vaiṣṇavīṃ mūrtimāsthāya tvayaitatparipālitam

Translation

میرے ہی روپ کو دھارن کر کے تم نے اس کائنات کو رچا؛ اور ویشنوَی مورتی اختیار کر کے تم نے اسی کی پرورش و حفاظت کی۔

Word by Word

• मद्रूपम्: my form
• मद्रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मद् (सर्वनाम) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—मम रूपम्

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• समास्थाय: having assumed
• समास्थाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), पूर्वक्रिया (having assumed)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• विनिर्मितम्: was created/constructed
• विनिर्मितम्: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-निर्-मा (धातु) + विनिर्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; एतत् इत्यस्य विधेय (predicate)

• वैष्णवीम्: Vaiṣṇavī (of Viṣṇu)
• वैष्णवीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण मूर्तिम्

• मूर्तिम्: form/manifestation
• मूर्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आस्थाय: having assumed
• आस्थाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having assumed)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परिपालितम्: was protected/maintained
• परिपालितम्: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-पाल् (धातु) + परिपालित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; एतत् इत्यस्य विधेय

Speaker

Brahmā (within the gods’ hymn, reported by Mārkaṇḍeya)

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A theological tableau: Śiva is shown with shifting aspects—creative (Brahmā-like) and preservative (Vaiṣṇava)—suggesting one deity wearing multiple cosmic ‘masks’ while remaining the same essence.

Characters & Entities

• Śiva
• Brahmā
• Viṣṇu (via Vaiṣṇavī mūrti)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It teaches unity behind divine functions—creation and protection are ultimately rooted in the one Supreme (here praised as Śiva).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No local tīrtha; the verse is theological, explaining cosmic governance.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is doctrinal praise (stuti) rather than instruction.