Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29

Devanagari script

स्त्रीस्वभावेन कारुण्यं करोति हृदयं मम । कथं वै निर्दहिष्यामि जगदेतज्जगत्पते

Transliteration

strīsvabhāvena kāruṇyaṃ karoti hṛdayaṃ mama | kathaṃ vai nirdahiṣyāmi jagadetajjagatpate

Translation

عورت کی فطرت کے سبب میرا دل رحم سے بھر جاتا ہے۔ پھر میں اس جہان کو کیسے جلا سکتی ہوں، اے جگت پتی؟

Word by Word

• स्त्रीस्वभावेन: by feminine nature
• स्त्रीस्वभावेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक) + स्वभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्त्रियाः स्वभावः)

• कारुण्यम्: compassion
• कारुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• करोति: makes/produces
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• हृदयम्: heart
• हृदयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• कथम्: how?
• कथम्: None
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण

• वै: indeed
• वै: None
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/उपपादक (indeed)

• निर्दहिष्यामि: shall I burn up
• निर्दहिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्-√दह् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• जगत्: the world
• जगत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• जगत्पते: O lord of the world
• जगत्पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः पतिः)

Speaker

Śrī Devī (the Goddess)

Characters & Entities

• Devī
• Jagatpati (Śiva as Lord of the world)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divinity is not mere power; it is conscience and compassion—especially expressed as the Mother’s protective nature.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) milieu frames the chapter, but this verse itself is a theological exchange rather than a tīrtha description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it emphasizes inner dharma (karuṇā) rather than an external rite.